آثار مناسبتي ماه رمضان سيما در سال هاي اخير به مجموعه هايي پربينننده و به عرصه اي براي رقابت شبکه ها تبديل شده اند. اما در مجموعه اي ماه رمضان امسال نکته هايي ديده مي شود که خبر از تغيير خطوط دارد. گرچه اين تغيير نه تنها اميدوارکننده نيست، بلکه نشاندهنده متزلزل بودن قواعد و مميزي ها در سازمان بزرگ صدا و سيما است.

سال هاي گذشته در يک جريان مستمر و طراحي شده پديده چندهمسري و ازدواج موقت به يکي از عناصر تکراري مجموعه ها و فيلم هاي تلويزيوني تبديل و با وجود انتقادهايي که به حمايت آشکار رسانه ملي از اين پديده شد، در اغلب مجموعه ها و فيلم ها خانواده هاي ايراني درگير اين معضل بودند. اين ماجرا تا آنجا ادامه يافت که قبح مسئله کمرنگ شد و ديگر ديدن مردهاي دوزنه يا مرداني که به همسرشان خيانت مي کنند در رسانه ملي به يک عادت تبديل شد.

به نظر مي رسد جرياني تازه در تلويزيون شکل گرفته و قصد دارد در ميان بهت و حيرت مخاطب معضل اعتياد را هم مثل پديده چندهمسري به موضوعي پيش پا افتاده تبديل کند. در مجموعه هاي امسال حضور معتادها پررنگ تر از قبل شده و پاي آنها حتي به مجموعه «روز حسرت» هم کشيده شده که ادعاي ماورايي بودن دارد. اگر شوخي با تيپ معتاد در «بزنگاه» و «مامور بدرقه» به نوعي پذيرفتني باشد در «روز حسرت» با رويکرد خاص به مسائل معنوي اشاره مستقيم به اعتياد و نمايش تمايل شخصيت فريده به مصرف مواد مخدر سئوال برانگيز است. در اين سال ها تلويزيون قواعدي عجيب داشته که مدام تغيير کرده و هيچ مديري خود را موظف ندانسته درباره اين سياست هاي يک بام و دو هوا توضيح بدهد. اگر قرار است خطوط قرمز و حساسيت ها کمرنگ شود بايد اين قاعده شامل همه مجموعه ها و فيلم ها باشد اما عملا اين اتفاق نمي افتد و فقط گروهي خاص از اين موهبت (اگر بشود نامش را موهبت گذاشت) بهره مي برند.

هرچه اشاره ها، انتقادها و کنايه ها پررنگ تر و عميق تر بشود، تيغ مميزي تيزتر مي شود. به ياد بياوريم حاشيه هايي را که پخش مجموعه «ساعت شني» بوجود آورد. اين مجموعه تصويري از جامعه و بحران هاي اخلاقي آن پيش چشم مخاطب قرار مي داد که تاثيرگذار و گاه تکان دهنده بود اما سازمان تاب نياورد و مجموعه را مميزي کرد. فيلم هاي سينمايي زيادي در پخش تلويزيوني به اين بهانه که با مقررات سيما همخواني ندارند جرح و تعديل مي شوند و دامن اين تغيير گاهي فيلمي معناگرا مثل «خيلي دور، خيلي نزديک» را هم گرفته است. با اين شرايط طبيعي است به اين جريان تازه که مي خواهد اعتياد را به يک ماجراي مفرح و بامزه تبديل کند مشکوک باشيم.

در «بزنگاه» روي موضوع اعتياد نادر (رضا عطاران) تاکيد مي شود و در هر قسمت شاهد تلاش او براي تهيه و مصرف مواد هستيم. همه مي دانند او معتاد است، مرتب در اين باره صحبت مي کنند و هيچ چيز مانع پرداختن به اين ماجرا نمي شود. نادر حتي پاي دختر خردسالش را هم به ماجرا باز و مواد را در لباس او پنهان مي کند. با ديدن اين سکانس ها و تاکيد بر جزئيات شيوه هاي مختلف مصرف انواع موادمخدر نمي توان از کمرنگ شدن خطوط قرمز سيما خوشحال شد. آيا اين ميزان توجه به جزئيات در مورد اعتياد، کارکرد داستاني يا زيبايي شناسانه در مجموعه دارد يا سياستي است تا حساسيت مخاطب را نسبت به معضل اجتماعي حاد اعتياد کمرنگ کند؟

به نوشته مهر; اين ماجرا به شکلي ديگر در «مامور بدرقه» و «روز حسرت» تکرار مي شود و گويي نمي توان سراغ قصه اي رفت که معتادها در آن حضور نداشته باشند. کارگردان هاي اين مجموعه ها اشاره هاي غيرمستقيم و گذرا را به اعتياد کافي نمي دانند و به اين ضعف شخصيت ها اشاره هايي پررنگ دارند. سکانس خريد موادمخدر در «روز حسرت» کاملا گويا است، اما کارگردان در فصلي ديگر اين فرصت را به شخصيت ها مي دهد تا مفصل درباره اين موضوع و اعتياد فريده (مهراوه شريفي نيا) صحبت کنند. تمايل اين شخصيت براي مصرف هم با نشان دادن مواد و تاکيد روي نوع آن و شيوه مصرف همراه است که واقعا ضروري نيست.

مخاطب ميليوني مجموعه هاي رمضان 30شب با هر سن و قشر بايد در معرض جرياني باشد که به نظر مي رسد قرار است تصوير تکاندهنده و تلخ اعتياد را از مقابل ديدگانمان محو کند و اين غم انگيز است... کودک، نوجوان، ميانسال، پير، زن، مرد و همه و همه در شب هاي معنوي ماه رمضان امسال در حالي به تماشاي روش هاي نوين و سنتي مصرف موادمخدر مي نشينند و ناخودآگاه به آن مي خندند که سال هاست بسياري از همين مخاطبان در حسرت ديدن يکي از سازهاي موسيقايي نوين و سنتي مانده اند و شايد اين آرزو را با خود به دنياي ديگر ببرند.منبع:ابتكار