کد خبر:۷۰۵۹
تاریخ انتشار: ۱۲ اسفند ۱۳۹۱ - ۱۰:۳۰
تعداد بازدید: 12149
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
مهریه را چگونه طلب کنید؟
چنانچه مهریه وجه رایج باشد، متناسب با تغییر شا خص قیمت سا لا نه زمان تادیه نسبت به اجرای عقد که توسط بانک جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود، محاسبه و پرداخت خواهد شد

تمامي عقود و قراردادهاي منعقده يك‌سري حقوق و تعهداتي را نسبت به طرفين آن قرارداد ساري و جاري خواهد كرد. عقد نكاح نيز در كنار شيريني و خوشي انعقاد آن، يك دسته از تعهدات را براي طرفين به همراه خواهد داشت. يكي از مهم‌ترين حقوق و تعهداتي كه در موضوع عقد نكاح مطرح است، بحث مهريه است. مهريه براي زن يك حق محسوب مي‌شود. در مقابل مهريه در عقد نكاح به مثابه يك دين بر ذمه شوهر است كه بايد آن را ادا كند. منتها در برخي از مواقع علي‌رغم اين‌كه زن مهريه خود را به هر دليلي از شوهرش مطالبه مي‌كند، با استنكاف وي از پرداخت مهريه مواجه مي‌شود. در اين وضعيت يك‌سري اهرم‌هاي قانوني براي درخواست قانوني مهريه از زوج وجود دارد. در اين خصوص مراجع مختلفي براي ثبت درخواست زن وجود دارد. در وضعيتي كه علي‌رغم طرح دعواي حقوقي عليه مرد، وي به هر حال از پرداخت مهريه خودداري كند، قانون ضمانت‌اجراها و راهكارهاي خاصي را در اين زمينه پيش‌بيني كرده است. به منظور آشنايي بيشتر با اين مباحث گفت‌وگويي را با دكتر رضا ولويون، عضو هيات علمي دانشگاه علامه‌طباطبايي و وكيل پايه يك دادگستري ترتيب داده ايم که از نظرتان می گذرد.

همان‌طور كه مي‌دانيد بعد از انعقاد عقد نكاح مهريه بر ذمه زوج مستقر مي‌شود. در اين وضعيت زوجه برای اخذ مهریه خود چه اقدامي مي‌تواند بكند؟
 در صورتي كه مهریه وجه نقد یا در حکم نقد مانند سکه و طلا باشد، زن با در دست داشتن سند رسمی ازدواج می‌تواند به دفتر ازدواج و يا دایره اجرای ثبت مستقر در اداره ثبت محل وقوع ازدواج مراجعه و در فرم خاصی که در آن دایره موجود است، تقاضای صدور اجرايیه کند. اجرايیه به شوهر ابلاغ می‌شود و به او 10 روز مهلت داده می‌شود تا طلب همسرش را پرداخت کند. در صورتی که در این مدت شوهر مهريه را فورا نپردازد، زن می‌تواند با معرفی اموال و دارایی شوهر، از اجرای ثبت تقاضا کند كه اموال وی را توقیف کنند و می‌تواند مطالباتی را از موجودی حساب‌های بانکی او توقیف کند. زن همچنین می‌تواند تقاضای توقیف حقوق شوهر را از سازمان‌های و موسسه‌های دولتی یا خصوصی داشته باشد و میزان يك چهارم حقوق مادام که شوهر متاهل است و نیز يك سوم آن را در صورتی که زن و شوهر از هم جدا شوند و تا زمانی که شوهر زن دیگری را اختیار نکرده باشد، توقیف کند. اگر مهريه سکه یا طلا باشد و شوهر نتواند اصل آن را بپردازد و قیمت روز مطالبه آنها يعني روزی که زن آن را از طریق اجرای ثبت و یا دادگاه مطا لبه می‌کند، ملاک اجرای قانو نی حکم است. اگر سند ازدواج رسمی نباشد، زن برای مطالبه مهریه خود باید از طریق تسلیم دادخواست به دادگاه اقدام کند.

زن براي مطالبه مهريه خود به چه مراجع قضايي مي‌تواند مراجعه كند؟
 اولين مرجعي كه زوجه مي‌تواند در آن‌جا مهريه خود را درخواست كند، دادگاه خانواده است. زوجه می‌تواند با ارايه دادخواست حقوقی به دادگاه خانواده، مهریه خود، هزینه ابطا ل تمبر و حق الوکاله وكیل را مطالبه و همزمان تقاضای نيز توقیف اموال همسرش را از دادگاه تقاضا كند. هزینه تمبر دادخواست مطالبه مهریه بابت یک میلیون تومان اول مهریه، پانزده هزار تومان و بابت مابقی مهریه به ازای هر یک میلیون تومان، 20 هزار تومان است.
مورد دوم به عنوان مرجع صالح جهت مطالبه مهريه، اجرای ثبت اسناد رسمی است. در اين حالت زن می‌تواند از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی، مهریه خود را مطالبه كند که البته به میزان نیم عشر دولتی هزینه اجرا پرداخت می‌كند. بعدا این هزینه از شوهر اخذ
خواهد شد.

در صورتي كه زن توانايي پرداخت هزينه دادرسي بابت مطالبه مهريه خود را نداشته باشد، از لحاظ قانوني چه اقدامي مي‌تواند انجام دهد؟
 در صورت ناتوانی زوجه از پرداخت هزینه دادرسی وي می‌تواند دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را به پیوست دادخواست مهریه به دادگاه خانواده ارايه دهد که دادگاه بعدا به این خواسته رسیدگی و سپس به خواسته اصلی می‌پردازد. بدیهی است كه زوجه در صورت اثبات اعسار، از پرداخت هزینه دادرسي معاف خواهد بود.

در صورتي كه از مرد توانايي مالي جهت پرداخت مهریه را نداشته باشد، چه پيامدي در انتظار اوست؟
 در صورتی که زوج مالی به منظور توقیف و پرداخت مهریه زن نداشته باشد، زن می‌تواند به استناد ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های تقاضای بازداشت شوهر را تا روز اداي دين كند. ماده 2 قانون نحوه اجرای محکوميت‌های مالی مقرر كرده است كه هر کس محکوم به پرداخت مالی به دیگری شود، چه به استرداد عین یا قیمت یا مثل آن و یا ضرر و زیان ناشی از جرم یا دیه و آن را پرداخت نكند، دادگاه او را ملزم به پرداخت مي‌كند. چنانچه مالی از او در دسترس باشد، آن را ضبط و به میزان محکومیت از مال ضبط‌شده استیفا می‌كند و در غیر این صورت بنا به تقاضای محکوم‌به ممتنع را در صورتی که معسر نباشد تا زمان اداي دين حبس خواهد کرد که البته هم با ابلاغ بخشنامه جدید، اجرای ماده (2) مذکور به این صورت محل تامل است.

اصطلاحي در حقوق خانواده وجود دارد به نام حق حبس. اين اصطلاح حقوقي به چه معناست؟
 در حقيقت حق حبس، حقی است که به زوجه تعلق می‌گیرد و زن می تواند بعد از عقد ازدواج شروع زناشويی و تمکین را منوط به اخذ مهر كند که در این صورت شوهر مکلف است مهریه و نفقه را بپردازد. ماده 1085 قانون مدني در اين زمينه بيان كرده است كه زن می‌تواند تا مهر به او تسليم نشده، از ايفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد، امتناع کند، مشروط به این‌که مهر او حال باشد. این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود. ماده 1086 نيز اشاره مي‌كند، اگر زن قبل از اخذ مهر به اختیار خود به ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد، قیام كند، دیگر نمی‌تواند از حکم ماده قبل استفاده کند، یعنی حقی که برای مطالبه مهر دارد، ساقط نخواهد شد.

نحوه محاسبه مهریه زوجه به چه صورتي است؟ مهريه از لحاظ جنس و ماهيت چه چيزي مي‌تواند باشد؟
 در سال 1376 ماده واحده‌ای تصويب شد و تبصره‌اي به ماده 1082 قانون مدنی الحا ق شد. به موجب این ماده: «به مجرد عقد، زن مالک مهر مي‌شود و مي‌تواند هر نوع تصرفي که بخواهد در آن بكند.

چنانچه مهريه وجه رايج باشد، متناسب با تغيير شاخص قيمت سالانه‌ زمان تاديه نسبت به سال اجراي عقد که توسط بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران تعيين مي‌شود، محاسبه و پرداخت خواهد شد، مگر اين‌که زوجين در حين اجراي عقد به نحو ديگري تراضي کرده باشند». مهریه می‌تواند عین معین، منفعت و حتي تعلیم چیزی باشد. در مورد مهریه‌هایی که کالای معیني هستند، با توجه به ارزش ذاتی و مستقل با پرداخت آن در هر زمان برائت ذمه زوج حاصل می‌شود. اما در مورد وجه رایج چنین نیست. به طور کلی پول امروزی دارای مالیت ذاتی و واقعی نیست، بلکه ارزش آن اعتباری است، لذا مرد با پرداخت همان مبلغی که در عقدنامه ذکرشده می‌تواند برائت ذمه حاصل کند. تا قبل از تصویب دو تبصره الحاقي به ماده 1082 قانون مدنی، عده‌ای معتقد بودند كه اگر مهريه زنی 500 هزار تومان است و چند سال بعد زوجه مهریه خود را درخواست کرد، مرد در این خصوص با پرداخت همان مبلغ به تعهد خود عمل مي‌كرد، اما در سال 1376 مدافعان حقوق زنان در مجلس شورای اسلامی با الحاق دو تبصره به ماده 1082 قانون مدنی به گستره این ماده وسعت بخشیدند و در خصوص مهریه‌هایي که وجه رایج هستند، مقرراتی وضع کردند، زیرا مهر به عنوان پشتوانه‌ای برای زن پس از طلاق یا فوت همسر است که اگر این مهریه رایج باشد، با گذشت زمان در اثر نوسانات اقتصادی و کاهش ارزش پول دیگران، ارزش روز اول را ندارد.

اين طرح با نظرات موافق و مخالف فقها و مجتهدان مواجه شده بود. موافقان به دلایل متعددی استناد می‌کردند. مورد اول نفی ضرر است. در اين رابطه اين افراد مدعی بودند كه دین اسلام ضرر را منتفی کرده است و کاهش ارزش پول در مهریه را ضرری برای زن تلقی می‌کردند که پس از سالها زحمت چارچوب مقدس خانه و خانواده اگر بنا به دلایلی درخواست مطالبه مهرش را کند، با وجه ناچیزی که سال‌ها پیش می‌توانست دارای ارزش باشد، مواجه است. دومين مورد رعايت عدل و انصاف است. آنان معتقد بودند كه عادلانه و منصفانه نيست كه مهریه‌های وجه رایج مندرج در عقدنامه با توجه به تورم از ارزش بيافتند. مخالفان این نظریه هم برای خود دلایلی داشتند که در میان دلایل آنها می‌توان به مثلی بودن پول اشاره كرد. به اين ترتيب که در مورد مهریه، مرد با پرداخت مبلغ اسمی آن بری‌ می‌شود. از طرف ديگر گفته شده است که مطالبه بیش از آنچه بر ذمه مدیون است، هر چند برای کاهش ارزش پول باشد، حرام است. سرانجام با وجود مخالفت جمع زیادی از نمایندگان کلیات این طرح با 106 رای موافق و 79 رای مخالف و 17 رای ممتنع به تصویب رسید.
 
تبصره یک الحاقی به ماده 1082 بیان می‌کند: «چنانچه مهریه وجه رایج باشد، متناسب با تغییر شا خص قیمت سا لا نه زمان تادیه نسبت به اجرای عقد که توسط بانک جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود، محاسبه و پرداخت خواهد شد. سرانجام با توجه به این قانون‌گذار در سال76 به منظور تضمین حقوق زنان و با الهام از عقاید حقوقدانان درخصوص مهریه‌هایی که وجه رایج بودند، مقرراتی را وضع كرد که به موجب آن ایفای تعهد زمانی معتبر خواهد بود که مهریه وجه نقد بوده و با توجه به تغییرات شا خص قیمت‌ها از زما ن اجرای عقد تا زمان ایفای تعهد پرداخت شده باشد.
 
گفت‌وگو با دکتر رضا ولویون عضو هيات علمي دانشگاه علامه ‌طباطبايي؛
منبع: حمایت
برچسب ها: مهریه ، عقد
Bookmark and Share
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: