کد خبر:۶۵۷۱
تاریخ انتشار: ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۱۲:۴۴
تعداد بازدید: 3595
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
ســــــــکوت‌‌ دردنیای مجرمانه!
همه‌روزه در خیابان‌‌های شهر جرائمی رخ می‌دهد که چون به ظاهر کوچک و ساده هستند نه به شکایت منجر می‌شوند و نه انعکاسی در رسانه‌‌ها می‌یابند
همه‌روزه در خیابان‌‌های شهر جرائمی رخ می‌دهد که چون به ظاهر کوچک و ساده هستند نه به شکایت منجر می‌شوند و نه انعکاسی در رسانه‌‌ها می‌یابند. اما همین جرائم ساده و کوچک اکثراً به جرائمی بزرگ تبدیل می‌شوند که نه فقط فاجعه هستند بلکه همه نهاد‌های قضایی و انتظامی را به واکنش وادار می‌کنند. یک ضرب‌المثل قدیمی است که می‌گوید: تخم‌مرغ دزد، شترمرغ‌دزد می‌شود و امروز در جامعه تخم‌مرغ دزد‌هایی داریم که پتانسیل تبدیل شدن به شتر دزد را دارند! سرقت‌‌های کوچک مانند جیب‌بری و کف‌زنی، جرائم خشن ریز مانند زورگیری‌‌های خیابانی و جرائم ناموسی کوچک مانند مزاحمت‌‌های خیابانی در اکثر موارد به شکایت منجر نمی‌شوند و پیگیری قضایی و انتظامی در پی ندارند اما بسیار اتفاق می‌افتد که همین جرائم به ظاهر ساده که با بی‌تفاوتی شهروندان هم مواجه می‌شوند عاقبت نه تنها احساس امنیت را زیر سؤال می‌برد به جرائمی همچون سرقت‌‌های بزرگ، قتل‌‌های خونین و تعدی و آزار و اذیت‌‌های زنجیره‌ای می‌رسند. گروه شوک روزنامه در میزگردی به این بحث پرداخته تا شاید بتواند تأثیري در بهبود اوضاع و آگاهی‌بخشی جامعه داشته باشد.
تفاوت جرائم رانندگی با جرائم خرد!
نگاهی به عملکرد نیروی انتظامی نشان می‌دهد در بحث جرائم خرد این نیرو در اطلاع‌رسانی بسیار کم‌کار ظاهر شده است. مهدی عظیم‌زاده کارشناس جامعه‌شناسی و علوم سیاسی در این رابطه می‌گوید: جامعه تابعی از اطلاعات است، شما تا زمانی که جامعه را نسبت به حقوق و تکالیف خود آشنا نکرده باشید نمی‌توانید از آنها رفتار درست را بخواهید. به عنوان مثال، اگر شما آماری از کاهش جرائم رانندگی در چند سال بگیرید متوجه می‌شوید در پی اطلاع‌رسانی‌‌های پلیس راهنمایی و رانندگی آگاهی مردم افزایش یافته و نتیجه‌اش کاهش جرائم این چنینی شده است. شما نگاه کنید وقتی مبلغ جرائم رانندگی افزایش یافت، پلیس بصورت جدول آن را در اختیار مردم قرار داد تا آنها آگاه شوند. همین آگاهی میزان جرم را در جامعه کاهش داد ولی در خصوص جرائم انتظامی این اتفاق هرگز رخ نداده و اگر هم رخ داده باشد آنقدر کمرنگ بوده که کسی از آنها اطلاع ندارد.

وی می‌افزاید: این‌گونه جرائم باعث بدبینی امنیتی جامعه می‌شود یعنی جامعه‌ای که شکایت نمی‌کند، پیگیری نمی‌کند و اطلاع چندانی از مجازات جرم واقع شده ندارد احساس می‌کند ناامن است بی‌آنکه قصور بخش بزرگی از این احساس متوجه خودش است. در واقع بی‌اطلاعی باعث کاهش احساس مسئولیت می‌شود و کاهش احساس مسئولیت سرانجام به جامعه لطمه‌‌های بزرگی وارد می‌آورد. در واقع عامل اصلی ناامنی، ناآگاهی جامعه است و همین ناآگاهی شهروندان را از ایفای نقش اجتماعی و قانونی خود دور می‌سازد.

جرائم متداول
جرم‌‌هایی که ساده انگاشته می‌شوند جرائمی هستند که در اقصي نقاط دنیا روزانه رخ می‌دهند و نتیجه‌ای جز بی‌تفاوتی هم ندارند. مهدی ابراهیمی، روزنامه‌نگار حوادث، معتقد است: یکی از متداول‌‌ترین روش‌‌های ارتکاب جرم، همین جرائم خرد هستند که تبهکاران بسیاری را به سمت خود جذب کرده چراکه این گروه از دزدان می‌دانند در صورت اقدام به سرقت‌‌های کلان، پلیس با حساسیت بیشتری آنها را تحت تعقیب قرار می‌دهد و افکار عمومی پیگیر آن و سرنوشت این جرائم کلان می‌شوند وبه همین دلیل آنها رو به جرائم خرد می‌آورند و در نتیجه همه‌ساله شاهد افزایش چنین جرائمی در ایران و کشور‌های دیگر هستیم. در چنین جرائمی اکثر مالباختگان و ضرردیدگان با چشم‌پوشی از خسارت وارده به مقامهاي قضایی مراجعه نمی‌کنند و همین عدم پیگیری باعث گستاخی مجرمان می‌شود تا با خیالی آسوده دست به جرائم مشابه بزنند. علت این عدم طرح شکایت را باید در پروسه طولانی و دردسر‌‌هایی که فرد آسیب‌دیده در مراجعه به دادسرا و پلیس باید با آن دست و پنجه نرم کند جست‌وجو کرد.

در واقع چشم‌پوشی کردن در برابر از دست دادن مقداری پول، گوشی موبایل، مدارک بانکی و شناسایی از زمانی که باید برای پیگیری این شکایت صرف شود به صرفه‌تر است در حالی که این جرایم خرد باعث وارد آمدن لطمات شدید به احساس امنیت در جامعه می‌شود و همه از تنها قدم زدن در خیابان‌‌‌های حتی شلوغ هراس دارند. این روزنامه‌نگارمي​افزايد: مالباختگان و آسیب‌دیده‌‌‌ها باید در این پروسه شکایت به جنگ تن به تنی بروند که احتمال برنده بودن در آن بسیار ضعیف است. متأسفانه سیکل شکایت و پیگیری آن از لحاظ مالی و زمانی پرهزینه است و گاهی سرگردانی در دادسرا‌‌ها و مقر‌‌های پلیس توأم با بی‌توجهی‌‌‌هایی می‌شود که طرح‌کننده شکایت را پشیمان می‌کند و چنین ایراد‌‌هایی که هنوز چاره‌جویی نشده دهان به دهان در جامعه پیچیده به‌طوری‌ که بسیاری بعد از این جرائم سعی می‌کنند آن را به فراموشی بسپارند و خود را به دردسر نیندازند. حوادثی‌نویس مطبوعات کشور و معاون گروه شوک روزنامه با اشاره به جرائم ناموسی که همه روزه داخل برخی خودرو‌‌های مسافرکش رخ می‌دهد گفت: در این‌گونه جرائم که می‌تواند داخل خودرو‌‌های مسافرکش یا خیابان‌‌‌ها صورت ‌گیرد و طعمه‌‌‌های این جرائم زنان و دختران هستند، مسائل عقیدتی و مذهبی تأثیرگذار است و حتی دیده شده زنانی بعد از بد‌‌ترین شرایط هیچ شکایتی نمی‌‌کنند، چراکه از آبروریزی می‌ترسند.

مهدی ابراهیمی با اشاره به عدم احساس مسئولیت زنان و دختران در این‌گونه جرائم افزود: به عنوان مثال، یک دختر که داخل خودرویی مورد بی‌‌حرمتی قرار گرفته بهترین کار را پیاده شدن از آن و شاید گفتن چند ناسزا می‌داند در حالی که اگر همان لحظه در تماس با پلیس 110 ماجرا را گزارش کرده و شماره آن خودرو را در اختیار پلیس قرار دهد می‌تواند جلوی مزاحمت‌‌‌های دیگر یا اتفاقات ناگوار در آینده را بگیرد. این گروه از زنان شاید به خاطر بی‌اعتمادی به توجه پلیس در این‌گونه تماس‌ها، چنین اقدامی انجام نمی‌دهند و با چشم‌پوشی از یک حادثه شوم اجازه می‌دهند تا مجرمین در خیابان‌‌‌ها جولان دهند.

نویسنده کتاب جنایی «کارت قرمز» با بیان این که باید بازبینی ویژه‌ای در زمینه پروسه شکایت از ابتدا تا انتها صورت گیرد تصریح کرد: باید اطلاع‌رسانی کارشناسی جایگزین اطلاع‌رسانی تبلیغاتی که در حال حاضر شاهد آن هستیم شود. متأسفانه پلیس، اطلاع‌رسانی ضعیفی دارد و دستگاه قضایی موانع زیادی پیش‌روی خبرنگاران قرار داده این در حالی است که ما باید مردم را آگاه سازیم تا بی‌تفاوت نباشند و به شرایط همنوعان خود که در آینده گرفتار این مجرمان می‌شوند توجه داشته باشند. همچنین پلیس باید براساس فرهنگ ایرانی با طرح‌کننده شکایت یا مدعی مزاحمت برخورد کند. به عنوان مثال وقتی یک زن دچار چنین مزاحمت‌‌‌هایی می‌شود اگر با پلیس 110 تماس بگیرد و تنها بخواهد گزارش واقعه را بی‌آن‌که نام، شماره تماس، مشخصات و آدرس خود را بدهد امیدی به پیگیری این اتفاق ندارد، چراکه او می‌خواهد مشخصاتش محرمانه بماند.
ترس از آبرو بسیاری از زنانی که حتی مورد تعدی قرار می‌گیرند به دلیل شرایط فرهنگی حاکم بر جامعه به‌رغم ضربه روحی شدیدی که به آنها وارد می‌شود اقدام به شکایت نمی‌کنند.

محمد بلوری، حوادثی‌‌نویس و نخستین دبیرگروه حوادث مطبوعات ایران با اشاره به تجربیات خود در کالبدشکافی جنایت‌‌‌های ایران در 5 دهه اخیر می‌گوید: ترس از آبرو باعث می‌شود حتی در آزار و اذیت زنان و تعدی‌‌ها، بسیاری از این زنان اقدام به شکایت نکنند. حتی در تجاوز‌‌های زنجیره‌ای به دلیل این‌ که یک زن بی‌حیثیت شود از شکایت چشم‌پوشی می‌کند و از 10 زن مورد آزار قرار گرفته حتی نصف آنها هم نمی‌آیند. اینجاست که باید پلیس قید حفظ آبرو را با قاطعیت تصریح کند، زنان از انگشت‌نما شدن در اجتماع، دیده شدن در دادگاه و شناخته شدن به عنوان فرد مورد تعدی قرار گرفته واهمه دارند و همین ترس راه را برای تعدی‌‌‌‌های دیگر مجرمان باز می‌‌کند، اما اگر این زنان بدانند دیده نخواهند شد و کسی متوجه بلایی که سر آنها آمده نمی‌شود راحت‌تر پا پیش می‌گذارند و دعوی خود را در دادسرا‌‌ها طرح می‌‌کنند. روزنامه‌نگار برجسته کشورمان افزود: پلیس و دادسرا‌‌ها باید مراحل ساد‌‌ه‌ای را پیش‌بینی کنند. طولانی بودن دوران بازپرسی و دادگاه عامل دیگری در عدم مراجعه است باید این مراحل به همراه هزینه‌‌‌های هنگفت طرح دعوی حذف شوند و دادگاه به چنین پرونده‌‌‌هایی به صورت ویژه و بدون طرح اسم و چهره فرد مورد آسیب بپردازد.
محمد بلوری با اشاره به لزوم نظارت بر عملکرد نیروی انتظامی در این خصوص تأکید کرد: پلیس باید با کوچک‌‌‌ترین اطلاع از یک مزاحمت ناموسی به دنبال کشف جرم باشد. دادگستری وظایف بسیاری دارد که از عمده‌‌‌ترین آنها پیشگیری از وقوع جرم است. پلیس نیز بازوی اجرایی و ضابط دادگستری محسوب می‌شود به همین دلیل دایره قضایی باید پیگیری کند که آیا پلیس به دنبال شکایت‌‌‌های خود می‌‌رود یا نه؟! باید نظارت کامل در این مسیر داشته باشد و جدی برخورد کند، این‌گونه، هم مردم صاحب آگاهی می‌شوند و هم در مواقع لزوم راحت‌تر با پلیس ارتباط برقرار می‌کنند.

این جرائم خرد نیستند
جیب‌بری، کف‌زنی، سرقت‌‌‌های کوچک، مزاحمت‌‌‌های خیابانی و... حوادثی که شاید امروزه دیگر در نظر برخی از مردم عادی باشد. آنها اگر 20 هزار تومان از جیبشان زده شود عکس‌العملی نشان نمی‌دهند، اگر مردی در خیابان برای زنی مزاحمت ایجاد کند هم زن سعی می‌کند فراموش کند و هم مردم بی‌تفاوت از کنار آن عبور می‌کنند و... ! این جرائم شاید خرد به نظر بیایند اما
«بهمن کشاورز» به استناد قانون معتقد است اینها جرائم خرد نیستند. این حقوقدان باتجربه کشورمان در این رابطه می‌گوید: مواردی که برشمردید جرائم خرد یا جزئی محسوب نمی‌شوند بلکه بعضاً جرم‌‌‌های بسیار مهمی هستند. مانند زورگیری که سرقت مقرون به آزار است یا مزاحمت بانوان، یا فحاشی و توهین، یا جیب‌بری و امثالهم.

این که بسیاری از این موارد بدون تعقیب باقی می‌ماند به این دلیل است که شاید افراد ذینفع حوصله پیگیری را ندارند و از آنجا که تعقیب مسائل در دادگستری مستلزم صرف وقت است ترجیح می‌دهند موضوع را تعقیب نکنند. این عدم تعقیب ناشی از آن است که بعضی از ما نسبت به حقوق خود و حفظ این حقوق و گرفتن آن مصر و پیگیر نیستیم. آنچه مسلم است اگر این موارد به‌صورت جدی از طرف ذینفع تعقیب شود درصد مهمی از آنها به نتیجه خواهد رسید. مضافاً این که بسیاری از این موارد جنبه عمومی دارد و کافی است در مورد آنها به دادسرا و دادستان اعلام جرم شود. با این اعلام دادسرا به خودی خود درگیر رسیدگی می‌شود و مقام قضایی چاره‌ای جز تعقیب ندارد. بدیهی است با توجه به محدودیت امکانات، تشکیلات قضایی ناچار به تعقیب جرائم و پیگیر آنها به ترتیب اولویت خواهد بود و پیگیری ذینفع نیز عامل مؤثری در این پیگیری‌‌‌ها است.
این حقوقدان افزود: گمان می‌کنم راهکار مناسب برای پیگیری این امور، آشنایی با حقوق خودمان باشد و باور کنیم حقوقی داریم که نباید خدشه‌دار شود و اگر شد تعقیب قضایی نه فقط به منظور احقاق حقوق فردی بلکه با هدف حفظ حرمت جامعه و استیفای حقوق همگانی باید باشد.
وی با اشاره به وظیفه پلیس در برخورد با جرائم گفت: در تمامي مواردی که موضوع جنبه جرم داشته باشد یعنی افراد حاضر در قضیه، بلافاصله به نیروی انتظامی اعلام کنند یا کسی که مورد هجمه قرار گرفته تظلم کند، یا مأموران نیروی انتظامی یا مقام قضایی رأساً ناظر قضیه باشند، یا علائم و آثار ارتکاب جرم در تصرف ستم‌دیده پیدا شود و بالاخره در صورتی که متهم ولگرد باشد مأموران پلیس باید بلافاصله وارد ماجرا شوند و آثار جرم را حفظ و متهمان را دستگیر و بلافاصله آنها را نزد مقام قضایی انتقال دهند. همچنین است وقتی که صاحب خانه‌ای بلافاصله پس از وقوع جرم، ورود مأموران را به خانه خود تقاضا کند. به هر حال اقدام در این مورد تا حد زیادی به امکانات و ابتکار مأموران انتظامی بستگی دارد و در عین حال باید مأموران از حمایت خود به وسیله دستگاه قضایی- در حالی که سوءاستفاده و خلافی در طریق انجام وظیفه نکرده باشند- اطمینان داشته باشند.

راهکار‌‌هایی که شاید مفید باشند
برای برخورد با جرائمی که به عادت روزانه تبدیل شده باید راهکار‌‌های کارشناسی اندیشیده شود اما شاید در نخستین گام بتوان از مسیر ساده‌ای به نتیجه‌‌‌های بهتری رسید. مسعود ابراهیمی، دبیر گروه حوادث و شوک روزنامه در این خصوص می‌گوید: شاید اختصاص یک شماره پیامک برای اطلاع‌رسانی بتواند کمک بسیاری در کاهش جرائم روزمره خیابانی و حتی کشف جرائم سنگین و خطرناک داشته باشد. این که مثلاً زنی که مورد مزاحمت توسط یک راننده مسافرکش قرار گرفته بتواند شماره آن ماشین را پیامک کند و در صورتی‌که این شماره ماشین در چند پیامک تکرار شد پلیس به تحقیق بپردازد و در صورت احراز جرم، اعلام جرم کند قطعاً باعث می‌شود هم اعتماد عمومی نسبت به رسیدگی افزایش یابد و هم متخلفان و مجرمان از عواقب کار بترسند.
وی با اشاره به این که مردم حوصله پیگیری هر جرمی را ندارند و پلیس نیز هر جرمی را آنچنان که باید و شاید پیگیری نمی‌کند، افزود: راهکار پیامک می‌‌تواند مفید باشد به شرطی که با انجام امور کارشناسی بتوان از این امکان بهترین بهره را برد، وقتی از یک منطقه‌ای پیامک‌‌‌های پی‌درپی سرقت و جیب‌بری به پلیس برسد، قطعاً این نیرو با افزایش گشت‌‌‌های محلی نه تنها مانع از تکرار جرم می‌شود بلکه می‌تواند دزد، جیب‌بر یا کف‌زن را نیز بازداشت کند. پلیس در کنار رسیدگی به جرائم سنگین می‌تواند با همراهی مردم این احساس ناامنی را از جامعه دور کند و سلامت را به آن هدیه دهد. منبع: ايران
Bookmark and Share
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: