کد خبر:۵۸۸۳
تاریخ انتشار: ۰۵ آذر ۱۳۹۰ - ۲۱:۰۳
تعداد بازدید: 3513
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
مهرش همه «زندان» شد!
وضعيت نابسامان مهريه باعث شده تا دولتمردان و نمايندگان مجلس بارها براي قاعده مند کردن آن دور هم جمع شوند اما اين جلسات و مذاکره ها تا به حال به نتيجه نرسيده است
چند سال قبل، يکي از شبکه هاي تلويزيوني صدا و سيماي خودمان گزارشي از زندگي يک زوج لبناني پخش کرد که براي تحصيل به ايران آمده بودند. گزارشگر از زن جوان پرسيد مهريه تان چقدر بوده؟ دختر چند ثانيه اي فکر کرد و بعد رو به همسرش پرسيد: محمد مهريه من چقدر بود؟! رقمي که آن روز مرد جوان اعلام کرد، چيزي کمتر از حقوق ماهانه يک کارمند ايراني بود. آنقدر که گزارشگر برنامه هم نتوانست تعجبش را پنهان کند. اما پاسخي که زن جوان داد، تمام علامت تعجب ها را کنار زد: «مهريه يک هديه است که همسرم به من مي دهد. مردم در لبنان هر قدر هم ثروتمند باشند، رسم ندارند مهريه را سنگين بگيرند.»
 
حکايت مهريه هاي ايراني، حکايت چاله هايي است که انگار هيچ وقت پر نمي شوند. چاله هايي که هر ماه 200 نفر را به بند مي کشند و هر سال 3هزار خانواده را سرگردان مي کنند. اين ها آمار و ارقامي است که چندي پيش ستاد ديه کشور در اختيار رسانه ها قرار داد. بر اساس اين آمار هر روز به طور متوسط 6 نفر بابت مهريه به زندان مي‌افتند که ميانگين سني آنها 25 سال است! رقمي که در سال 3 هزار و 327 تخت را در زندان‌هاي کشور اشغال مي کند و وضعيت 3 هزار و 327 زن را همراه با خانواده شان معلق نگه مي دارد و 3 هزار و 327 نيروي کار را از چرخه اقتصادي دور نگه مي دارد. به اين ها اضافه کنيد نتايج بررسي هايي را که نشان مي دهد ميزان ميانگين مهريه در 5سال اخير 3برابر شده است و اين روند افزايشي همچنان ادامه دارد!
 
بر اساس بررسي هاي انجام شده در مركز مطالعات جمعيتي آسيا و اقيانوسيه ميانگين مهريه زنان ايراني در حال حاضر بين 260 تا 350 سکه طلا است که معادل 160 تا 216 ميليون تومان مي شود. اما در اين بين مهريه هاي عجيبي هم هستند که شايد اگر آنها را هم در نمونه هاي آماري دخيل کنيم، رقمي بسيار بالاتر از اين ها به دست بيايد. مثل مهريه عجيب دختري که دو سال قبل براي گرفتن آن راهي دادگاه شد و از قاضي خواست همه 24 کيلو شمش طلا، 1364 سکه تمام بهار آزادي، يک ميليارد تومان پول نقد و 1364 شاخه رز سياه مهريه اش را يکجا دريافت کند!
 
شرط هايي براي پابندي
مهريه هاي عجيب و غريب گاهي شبيه زنگ تفريح هايي هستند که صفحات حوادث روزنامه ها را پر مي کنند و لا به لاي آن همه خبر قتل و جرم و جنايت، لبخند را گوشه لب هاي خوانندگان مي نشانند. مهريه هايي که با تمام بار طنز و عيار کميک شان، پرده ضخيمي روي ترس هاي تاريخي زنان ايراني مي کشند تا به اسم عشق و علاقه، طلاق را چند قدم دورتر از زندگي نگه دارند. از 1978 توپ ورزشي گرفته تا يک کيلو بال مگس و سه هزار خوشه گندم...
 
همين چند ماه قبل بود که خبر يک مهريه عجيب و غريب ديگر روزنامه ها را پر کرد: زني چشم هاي شوهرش را از دادگاه خواست! ماجرا از اين قرار بود که ياسمن عروس يک خانواده ثروتمند و تاجر شد که 5هزار سکه مهرش کرده بودند اما کابوس تکرار زندگي خواهر مطلقه اش دست از سر او بر نمي داشت. بنابراين بعد از عقد از همسرش خواست تا چشم هايش را مهر او کند: «دلم مي‌خواست مهريه‌ام آنقدر خاص و تعهد‌آور باشد که هومن هيچ‌گاه نتواند از قيد و بند آن خودش را رها کند. بنابراين يک ماه بعد از عقد به دفترخانه رفتيم و قرار گذاشتيم بدون اطلاع خانواده ها، يک بند ديگر به مهريه اضافه کنيم: چشم هايش!»
 
هومن آنقدر ياسمن را دوست داشت که بدون چون و چرا اين شرط عجيب را پذيرفت اما چند ماه بعد ورق برگشت و اختلافات آن دو شروع شد تا جايي که چاره اي جز طلاق نماند. با اين حال فکر مي کنيد آخر و عاقبت اين پرونده به کجا رسيد؟ قاضي دادگاه اعلام کرد که طبق قانون شرع اعضاي اصلي بدن قابل جدا کردن نيست و تعهد مالي ايجاد نمي‌کند، چرا که چشم زماني که زنده و قابل استفاده براي فرد باشد، باارزش است و نمي‌تواند مورد رهن و گرو قرار گيرد. ضمن آنکه مهريه همان است که عقد براساس آن صورت گرفته و داماد فقط محکوم به پرداخت پنج هزار سکه طلا است. از سوي ديگر سردفتر اسناد رسمي هم به دليل تخلف در ثبت چنين مهريه‌اي به کانون سردفتران و دادسراي ويژه کارکنان دولت معرفي شد تا موضوع از جنبه قضايي رسيدگي شود.
 
اما بهروز معبوديان، روانشناس باليني ماجراي اين مهريه هاي عجيب را با احساس ناامني زنان از آينده مرتبط مي داند و مي گويد: «سست شدن بنيان خانواده ها باعث شده است که زنان نتوانند در آغاز زندگي مشترک آينده روشني را براي خود تصور کنند. به همين دليل سعي مي کنند با در نظر گرفتن مهريه هاي بالا، بخشي از اين احساس ناامني را کم کنند تا اگر زندگي مشترکشان به سرانجام نرسيد، بتوانند استقلال داشته و روي پايشان بايستند و اگر پشتوانه عاطفي شان را از دست مي دهند، لااقل پشتوانه مالي داشته باشند.»
 
او ادامه مي دهد: «از سوي ديگر با وجودي که مهريه ضامن دوام ازدواج نيست، اما عده اي تصور مي کنند قرار دادن مهريه هاي سنگين مي تواند باعث منصرف شدن مرد از طلاق شود و زندگي را در بحران ها حفظ کند. اين در حالي است که در شرايط شدت گرفتن بحران ها ممکن است زن مهريه را ببخشد و توافقي طلاق بگيرد يا مدت ها دور از همسرش زندگي کند.»
 
مهريه به سامان شد؟
وضعيت نابسامان مهريه باعث شده تا دولتمردان و نمايندگان مجلس بارها براي قاعده مند کردن آن دور هم جمع شوند اما اين جلسات و مذاکره ها تا به حال به نتيجه نرسيده است. چند سال قبل، وقتي لايحه حمايت از خانواده به مجلس ارائه شد، ماده‌اي در رابطه با مهريه وجود داشت که به تعيين ماليات براي مهريه‌هاي بالاتر از عرف اشاره داشت. براساس اين لايحه مهريه متعارف تا سقف 10 ميليون تومان تعيين شده بود اما اين ماده به دليل مشکلات شرعي و قانوني و تبعات اجتماعي آن تصويب نشد. در همان زمان بود که زمزمه هاي غيرقانوني بودن ثبت ازدواج هايي با مهريه‌هاي نامتعارف و رقم هاي بالا هم به گوش رسيد اما اين زمزمه ها هيچ وقت جنبه رسمي و قانوني پيدا نکرد تا در نهايت، وقتي همه از قانونمند کردن رقم مهريه ها نااميد شدند، دست به دامن شروط مهريه شوند و با تغيير دادن آنها تبعات منفي آن را کاهش دهند. به اين ترتيب بود که بحث هاي مربوط به عندالمطالبه يا عندالاستطاعه بودن مهريه سر زبان ها افتاد و قوانين تازه اي در اين باره تصويب شد.
 
سه سال قبل، دو شرط به عنوان شروط 13 و 14 به عقدنامه ها اضافه شد که يکي از آنها به عندالمطالبه بودن مهريه اشاره داشت و ديگري به عندالاستطاعه بودن مهريه. در واقع طرفين با امضاي شرط سيزدهم رضايت مي دادند که مهريه در زمان درخواست زن به او پرداخت شود و با امضاي شرط 14 پرداخت آن مشروط به توانايي مالي مرد مي شد. اما حتي اين شروط هم نتوانستند تغييري در ميزان مهريه و زندانيان آن داشته باشند. گواه اين ادعا، گفتگويي است که محمدعلي ساري معاون ستاد ديه کشور چند هفته قبل با رسانه ها داشت و در آن از استقبال نکردن زوج هاي جوان براي ثبت عندالاستطاعه در سند ازدواج خبر داد. ساري گفت: «متاسفانه آمار زندانيان مهريه نسبت به سال گذشته 50 درصد افزايش داشته و تنها در مدت 50 روز از پاييز امسال شاهد افزايش 327 نفري زندانيان مهريه بوده ايم و اين در حالي است که تاکنون هيچ زوجي از ثبت عندالاستطاعه بودن مهريه در سند ازدواج خود استفاده يا استقبال نکرده است.»
اما عضو حقوقدان شوراي نگهبان و رئيس سابق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور همچنان بر محدوديت هاي ثبت مهريه تاکيد دارد و در گفتگوهاي مطبوعاتي خود از قوانين ثبتي در دفترخانه ها خبر مي دهد: «نمي توان زوجين را در زمان ثبت عقد مجبور کرد مهريه را عندالاستطاعه يا عندالمطالبه ثبت کنند و اين تنها به توافق زوجين بستگي دارد. از سوي ديگر مهريه تعريفي دارد و نمي توان هر چيزي را به عنوان مهريه ثبت کرد. بر اساس قانون، مهريه بايد ماليت داشته باشد يعني اينکه نوع مهريه بايد ارزش معاملاتي داشته و بتوان آن را تبديل به ارزش ريالي کرد. به عنوان مثال بال مگس و پروانه يا اعضاي بدن را نمي توان به عنوان مهريه ثبت کرد زيرا ماليت نداشته و قابل معامله نيست و ثبت اينگونه مهريه ها غيرقانوني است. در واقع حتي اگر زوجين هم مهريه اي نامتعارف را شرط کرده و مورد توافق شان باشد دفترخانه ها نبايد آن را ثبت کنند.»
 
حسينعلي اميري ادامه داد: «سازمان ثبت اسناد نمي تواند به دفترخانه ها اجبار کند که فقط در ثبت مهريه واژه عندالاستطاعه را قيد کنند و اگر چنين اقدامي از سوي سازمان ثبت اسناد و املاک کشور صورت بگيرد، غيرقانوني است.»
 
قوانين مهريه خلاف شرع هستند
مسکوت ماندن قوانين و طرح هايي که براي قاعده مندي مهريه در نظر گرفته شده بود، واکنش علما را هم برانگيخت. تا جايي که چندي پيش آيت‌الله مکارم شيرازي در يکي از جلسات درس خارج خود قوانين مهريه را خلاف شرع دانست و گفت: «مهريه‌هاي امروزي از 3 بابت خلاف شرع هستند: اول به دليل به زندان افتادن مردان معسر (با بضاعت مالي اندک و ناتوان در پرداخت مهريه). چرا که اثبات پول نداشتن در پرداخت مهريه لازم نيست؛ نبايد اعسار ثابت شود و فرد زندان برود تا ثابت کند که معسر است اين خلاف شرع است؛ شما بايد ثابت کنيد که پول دارد و مهريه نمي‌دهد و اگر ثابت شد با وجود توانايي مهريه را نمي‌پردازد در اين صورت بايد به زندان برود.، دوم به دليل تمکين نکردن زنان از شوهر بعد از قسط‌بندي مهريه. چون اگر ثابت شد کسي معسر است و اعسارش ثابت و مهريه تقسيط شود سکه اول را که پرداخت کرد، زن بايد تمکين کند.
 
و سوم اين‌که مردان هنگام عقد ازدواج ته دلشان قصدي براي پرداخت مهريه ندارند. از آنجايي که براي عقد قصد جدي شرط است بنابراين جواني که دانشجو است و براي عقدش زير بار قرض رفته است مطمئنا پولي ندارد که بخواهد مهريه را عندالمطالبه بپردازد و با وجود تعهدي که کرده است قصد جدي براي پرداخت اين مهريه از قبل نداشته است بنابراين زنداني کردن اين فرد خلاف شرع است.»
آيت الله مکارم معتقد است مسئله زنداني کردن، اثبات اعسار مرد و پس از آن، تقسيط بدهي مهريه تا 110 سال، در عين مضحک بودن، قانون است و برخي قوانين مهريه آبروي اسلام را مي‌برد. او از دو قوه مقننه و قضاييه خواست تا اين خلاف‌هاي شرعي را که به واسطه ازدواج در کشور اتفاق مي‌افتد اصلاح کنند.
***
خارجي ها چقدر مهر مي كنند؟
يک بررسي اجمالي در فرهنگ ازدواج کشورهاي دور و اطراف نشان مي دهد که ايران تنها کشور اسلامي است که با وجود تاکيد صريح اسلام بر تناسب مهريه با دارايي مرد در زمان ازدواج، رقم هاي نجومي و عجيب و غريبي به عقدنامه زوج هاي جوانش راه پيدا مي کند.
مثلا ميانگين نرخ مهريه در عربستان حدود 14 هزار دلار است. يعني حدود 18 ميليون تومان به پول ما. در هند اين نرخ از 100 هزار تا يک ميليون و پانصد روپيه متفاوت است که تقريبا معادل 2 و نيم ميليون تا 36 ميليون تومان مي شود. در کشور آذربايجان ميانگين نرخ مهريه 2 هزار منات برابر با 3 ميليون تومان است و مردم ترکيه هم رقمي حول و حوش 35هزار ليره يا حدود 25 ميليون تومان مهريه دارند.در کشور چين به خصوص منطقه ارومچي، نرخ مهريه چيزي در حدود 100 هزار يوآن است که با کمي بالا و پايين به 20 ميليون تومان ما مي رسد. البته اين ميزان در برخي مناطق و قوميت ها از اين هم کمتر مي شود. مردم عمان هم به طور ميانگين حدود 10 هزار ريال مهر تعيين مي کنند که به پول کشور ما مي شود 27 ميليون تومان. منبع: اطلاعات
Bookmark and Share
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
انتشار یافته: ۱
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
۱۲:۱۴ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۷
0
0
تا باد چنین بادا!
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: