کد خبر:۳۲۷۵
تاریخ انتشار: ۰۵ آذر ۱۳۸۸ - ۱۲:۲۰
تعداد بازدید: 4358
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
روایتی ازمجالس تجملاتی ترحیم
«چند می گیری گریه کنی؟» اگر چه تنها یک فیلم سینمایی با ملودرام طنز بود ولی واقعیت هایی از جامعه در آن نهفته بود که در واقع بخشی از ناهنجاری های حاکم بر مجالس ترحیم و آداب و رسوم بزرگداشت درگذشتگان را ...
«چند می گیری گریه کنی؟» اگر چه تنها یک فیلم سینمایی با ملودرام طنز بود ولی واقعیت هایی از جامعه در آن نهفته بود که در واقع بخشی از ناهنجاری های حاکم بر مجالس ترحیم و آداب و رسوم بزرگداشت درگذشتگان را به تصویر می کشید.

به گزارش قدس، این آداب و رسوم که در بسیاری از موارد هیچ گونه سنخیتی با اعتقادات و باورهای مردم ندارد رفته رفته تبدیل به بخشی از فرهنگ شده و هزینه هایی را نیز به جامعه تحمیل می کند.

با نگاهی به برگزاری مجالس ترحیم تجملاتی و مراسم پس از آن به خوبی درمی یابیم که باید این عادات را کنار گذاشته و به فرهنگ خود بیندیشیم تا هم چنان اصالت خود را به عنوان ملتی دارای فرهنگ عمیق حفظ کنیم.


روایتی از یک مجلس ترحیم
...در مسجدی که دیوارهای آئینه کاری شده آن بیش از محراب زیبای آن جلوه گری می کند چند ردیف صندلی زیبا چیده شده و در میان صندلی ها به فاصله معین تعدادی کاناپه بزرگ، شرکت کنندگان سیاه پوش را به نشستن و قرائت فاتحه دعوت می کند.

آن سوتر در ورودی بانوان به مسجد، خانم های عزادار با آرایش و زیورآلات بسیار خود را به مجلس رسانده و به مسجد وارد می شوند و با متانت و وقار بر صندلی ها می نشینند و زمزمه فاتحه ای را آغاز می کنند

مرد میان سالی «پاره های قرآن» که جلد بسیار زیبایی دارد را برای تلاوت به خاندان در گذشته تقدیم و کسانی که این قرآن ها را از این شخص دریافت می کنند با نگاهی به آن و بوسیدن جلد آن، در انتظار بازگشت مرد میان سال نشسته تا قرآن را تحویل دهند.

چند جوان که باید از نزدیکان متوفی باشند بشقاب های پذیرایی که دو نوع میوه، یک استکان چای، یک عدد شیرینی تر و چند عدد خرما با پودر نارگیل دارد، را در دست دارند و به شرکت کنندگان در مجلس تقدیم می کنند.

مداح با در اختیارگرفتن میکروفون دائما در حال تعریف و تمجید از متوفی است که هرگز او را ندیده و در میان این جملات که در هر مجلس آن ها تکراررا کرده، گهگاهی با صدای بلند همگان را به قرائت فاتحه دعوت می کند و مداحی را ادامه می دهد.

در ورودی مسجد، جایی برای دسته های بزرگ گل باقی نمانده و طبق های گل به همراه نوارهای تسلیت باغی از گل های پژمرده را به عزاداران تقدیم می کند.

پلاکاردهای تسلیت در و دیوار مسجد را پوشانده و در جملاتی مشابه و عباراتی تکراری غم از دست دادن عزیز از دست رفته را تسلیت گفته اند صاحبان عزا در ورودی مسجد به شرکت کنندگان خوش آمد گفته و در سکوتی غم انگیز در اندیشه برگزاری مراسم محترمانه و در خور شان متوفی هستند.

و سرانجام این که مجلس به پایان می رسد و مداح ضمن تشکر از شرکت کنندگان و دعوت به حضور بر سر مزار متوفی، ختم مجلس را اعلام می کند و پلاکاردها و دسته های گل در ورودی مجلس باقی مانده و عزاداران مسجد را ترک می کنند.


روایتی از سالن پذیرایی
...میزهای تزئین شده در سالن نشان از پذیرایی مفصل از مدعوین دارد. عزاداران تک تک وارد سالن غذاخوری شده و پس از خوش آمدگویی از سوی صاحبان عزا پشت میزها مستقر شده و ضمن صرف پیش غذا، در انتظار غذا می نشینند.

...موسیقی نرم و البته غم انگیز، فضای سالن را پر کرده و بر سکوت غم انگیز مجلس می افزاید.

روی میزها انواع غذاهای ایرانی و خارجی چیده می شود و میزبان با دعوت از مدعوین برای صرف غذا، آغاز مراسم را اعلام می کند.

کمتر از نیم ساعت از مراسم صرف غذا نمی گذرد که دیس های غذا و نوشابه ها تمام می شود و شرکت کنندگان کم کم خود را برای ترک مجلس و حضور بر سر مزار متوفی آماده می کنند.


روایتی از مزار
...در اطراف قبری که هنوز سنگ قبر آن گذاشته نشده چند تخته فرش پهن کرده اند و بر قبر متوفی دیس های میوه، بشقاب های حلوا، دستمال کاغذی و گلاب پاش قرار داده اند چند جلد قرآن را نیز برای تلاوت در کنار این تزئینات مزار قرار داده اند تا چند آ یه ای را بخوانند.

مداح بار دیگر به مدیحه سرایی مشغول است و با خواندن ابیاتی در مذمت دنیا همگان را به رسیدن به این منزل یادآوری می کند.

باز هم چند جوان دیس به دست به شرکت کنندگان سیاه جامه حلوا و میوه و دستمال تعارف می کنند.

تنها یک جلد قرآن را یکی از شرکت کنندگان برداشته و پس از بوسیدن آن، به تلاوت سوره های آخر قرآن مشغول است.در کارگاه تهیه سنگ قبر چند تن از بستگان در حال معامله و طراحی سنگ قبر متناسب با شان متوفی هستند و فروشنده با زیرکی تمام انواع لوح های سنگی وارداتی و تولید داخل را به بستگان میت معرفی می کند و درباره سنگ مرمر سمنان، گرانیت خراسان، مرمر برزیل و لوح هندی، بازار گرمی می کند.

تزئینات حکاکی و حجاری و متن سنگ قبر هم هزینه جداگانه ای دارد که مجموع هزینه ها کمتر از هزینه غذای سالن غذاخوری نیست.

بستگان متوفی به دفتر گورستان نیز می روند تا آخرین پرداخت ها را بابت «قبر» و هزینه های جانبی آن بپردازند و با دریافت فاکتور این هزینه ها متوجه می شوند که قبر مرحوم در نقطه ای مشجر و مرغوب واقع شده و از فضای لازم برای حضور بستگان و راه مناسب برخوردار است و هزینه ای معادل رهن یک آپارتمان را بابت این «قبر» فاکتور کرده اند.

مامورانی برای عزاداری داغ
یکی از پدیده هایی که شاید کم تر از ۱۵ سال است که در جامعه رواج پیدا کرده واگذاری امور کفن و دفن اموات به شرکت های متولی این مراسم است.

این امر که کاملا وارداتی به شمار می رود در واقع دهن کجی به برخی از آداب و حتی اعتقادات و خرده فرهنگ مخرب جامعه به شمار می رود.

این موسسات پا را فراتر نهاده و برای مجالس ترحیم و سوگواری روی قبر، آدم هم دارند و چنان در کار خود مهارت نشان می دهند که گویی برگزاری مجالس تنها با حضور آن ها رسمیت دارد.

علاوه بر آن این موسسات امور مربوط به غسل میت، کفن کردن شرعی و تدفین را نیز به طور پیمانکاری پذیرفته و ادعای شرعی بودن کار خود را نیز دارند.

سوگواری فاخر

یک جامعه شناس از ۲ واقعه ازدواج و مرگ به عنوان دو اتفاق مهم که موجب تجمع و انسجام اجتماعی گروه های انسانی شده، تعبیر می کند و می گوید: پدیده ازدواج ریشه در تاریخ پیدایش بشر دارد و قدمت آن به پیش از تاریخ برمی گردد. یعنی زمانی که هنوز انسان ها قادر به نوشتن و ثبت وقایع تاریخی زندگی خود نبودند، با گرفتن مراسم جشنی از همه افراد جامعه محل سکونت خود دعوت می کردند و به این گونه به ازدواج خود جنبه رسمی می بخشیدند و در واقع جامعه به صورت دیداری، ازدواج دو نفر را تایید می کردند و روح همکاری و مساعدت در این مراسم موجب می شد که حس همکاری و تعاون بین افراد تقویت شده و انسجام جامعه پایدار بماند.

دکتر «مسعود صادقی» می گوید: در مورد فوت نیز ارتباطات قوی تر بود و حس هم دردی با خانواده متوفی موجب می شد که همکاری ها گسترده تر باشد اما با گذر جامعه از مرحله سنتی به صنعتی که روند ظهور «خانواده هسته ای» را تسریع کرده است با قوت گرفتن تجمل گرایی، کمک و همکاری جمعی و گروهی از میان رفته و خانواده ها باید به تنهایی تمامی مراسم عزاداری و سوگواری را برگزار کنند و ضمن آن مراقب تمامی رسم و رسوم کاذب باب شده و رعایت آن که هزینه های گزافی هم در بردارد، باشند.


آرایش عزاداری، چشم و هم چشمی
امروزه در شهرهای بزرگ، آرایشگاه ها نیز به افرادی که قصد شرکت در مراسم عزاداری را دارند، خدمات ویژه ای ارائه می کنند به طوری که آرایشگاه ها دیگر صرفا برای مراسم ازدواج به مشتریان خود خدمات نمی دهند بلکه طی سال های اخیر این آرایشگاه ها علاوه بر مراسم ازدواج، برای مراسم سوگواری نیز خدمات گریم ارائه می کنند. این آرایشگاه ها با ایجاد خطوطی خاص در چهره و گذاشتن اشک مصنوعی بر روی گونه ها حالت چهره فرد را مغموم و اندوهگین نشان می دهند و ارقام ناقابلی از ۲۰ تا ۱۰۰ هزار تومان می گیرند.

دکتر «صادقی» جامعه شناس با اظهار نگرانی از رشد روزافزون پدیده تجمل گرایی در جامعه که خود زمینه بروز آسیب های اجتماعی را برای خانواده هایی که از توان و تمکن مالی برخوردار نیستند، پدید خواهد آورد، می گوید: تغییر شیوه برگزاری مراسم عزاداری، ورود تجمل گرایی به وادی مراسم سوگواری و ظهور موسسات خصوصی که از این راه کسب درآمد می کنند، طی سال های اخیر به صورت یک خرده فرهنگ مخرب وارد فرهنگ و باورهای جامعه ما شده است، در حالی که هم اکنون فاجعه بزرگی کلان شهرها را تهدید می کند و آن این است که بیشتر خانواده ها به سختی قادر به تامین تمام مخارج خود و فرزندان هستند و اگر چنین رقابت ناسالمی نیز ایجاد شود و امکاناتی که باید به مصرف زندگی زندگان برسد برای بزرگداشت اموات هزینه شود، باید در آینده انتظار بحران های جبران نشدنی در جامعه را داشته باشیم.

وظیفه فرهنگ سازان

برگزاری مجالس ترحیم تجملاتی، هزینه های گزاف پذیرایی و خرده فرهنگ های مخرب وارداتی مسئولیت کسانی را که توانایی تاثیرگذاری بر جامعه را دارند، دوچندان کرده و باید در تعهدی اخلاقی به تصحیح فرهنگ منحرف شده از مجرای صحیح همت کنند.

یک مقام مسئول در سازمان اوقاف و امور خیریه با بیان این مطلب می گوید: در روایات اسلامی چنین آمده است که به هنگام مرگ عزیزی از یک خانواده دیگران به یاری آن ها شتافته و هزینه های عزاداری را بپذیرند تا مصیبت دیدگان تنها به عزاداری پرداخته و مصیبت تامین هزینه های پذیرایی بر غم از دست دادن عزیز افزون نشود.

وی اضافه می کند: در احکام اسلامی نیز تاکید شده که ملکیت اموال پس از فوت از مالکیت میت خارج می شود. بنابراین باید در امر تجهیز (کفن و دفن) و هزینه های جانبی میت صرفا از محل یک سوم مال او (ثلث میت) هزینه شود و بازماندگان حق ندارند از حقوق وارثان شرعی برای بزرگداشت میت هزینه کنند. به ویژه آن که در میان بازماندگان میت صغیر (کودک نابالغ) نیز وجود داشته باشد. بنابراین حکم، خرید «قبر» گران قیمت و هزینه کرد سنگین برای تهیه غذا و پذیرایی و سایر هزینه های این چنینی محملی عرفی و شرعی نداشته و معلوم نیست برای میت نیز سودی داشته باشد.این مقام مسئول می گوید: گذشته از روایات و احکام اسلامی، برگزاری مجالس ترحیم سنگین و تحمیل هزینه های بی مورد به بازماندگان از نظر اخلاقی، عرف و شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه توجیه نداشته و در شرایطی که کمترین این امور، هزینه های زیادی را در پی دارد، بایستی مجالس براساس عرف معمول جامعه برگزار شود و چشم و هم چشمی ها و تجمل گرایی ها از مجالس عزاداری رخت بربندد.
Bookmark and Share
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۱
انتشار یافته: ۱
ناشناس
|
GERMANY
|
۰۳:۰۱ - ۱۳۸۸/۰۹/۰۸
0
0
agar mardom toye iran fker mikonan ba in karha mikhan ke khodeshon ra modern neshan bedam bayad begam kamelan eshtebah mikonan chon dar ija (Alman)waghti kesi fot mikone walo mohem bodeh hame miran dar kellisa mishinan keshish dooa mikhone wa talabe amorsesh hame miran sare ghabr morde khak mishe harke motabeghe khste khodesh az 1 ta yek daste gol miyare ya hichi sahabe aza ba hame dast mideh wa tashakor mikone afrade khanewadeye fot shodeh ba ham miran khone wa gahi ham kasani dar pakatayee pol gozashte az 10E ta 50ta be enwane komak ke delbekhahi hast in che hazineye bimoredi hast darhalike ba in pola mishe dele ye ede bachehaye bisarparast ya khnewadehaye faghire ba abero marizdar......ra khoshhal kard insanhaye bi panahi ke cheshm be komake tabagheye morafah darn hichchiz zibatar az sadeh zistan nist ma insanha amanat dar hastim bayd harch darim bezarim ba ye posheshe sadeh besoye parwardegar berim chera inghadr fakhr foroshi?in ham ba dashtan in hame farhange ghadimi ke be an eftekhr mikhonim.
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: