کد خبر:۳۲۴۴
تاریخ انتشار: ۳۰ آبان ۱۳۸۸ - ۱۱:۴۴
تعداد بازدید: 9242
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
انسان‌ها نگاه‌های متفاوتی به دندان عقل دارند
عقلي در دهان!
فلسفه نامگذاری دندان عقل هیچ ارتباطی با کامل شدن عقل ندارد. از آنجا که این دندان بعد از بلوغ سنی یعنی بعد از سن 18 سالگی در دهان ظاهر می‌شود و چون این سن را سن بلوغ می‌دانند، نام این دندان را از قدیم‌الایام عقل گذاشته‌اند...
از شدت دندان درد با ترس و دلهره راهی مطب دندانپزشک شدم. دکتر قبل از هر کاری ابتدا تجویز گرفتن عکسی از فک بالا و پایین را داد. بعد از آن روی یونیت دندانپزشکی دراز کشیدم و دکتر زیر نور چراغ عکس دندان‌هایم را با تعجب نگاه می‌کرد. گویا عقلم می‌خواهد خود را در دهانم نمایان کند. البته منظورم همان دندان عقل است اما با کمی جا مواجه شده و به همین دلیل مرا راهی دندانپزشکی کرده است. پس از بررسی‌ها و معاینه مشخص ‌شد که شوربختانه دندانم نیاز به جراحی دارد. به گفته دندانپزشکان اگر این دندان تصمیم به رویش و قرار گرفتن در محیط دهان را داشته باشد، طبیعتا پیش از اینکه تولد 20 سالگی‌مان را جشن بگیریم باید سر و کله‌اش در دهانمان پیدا ‌شود اما اگر تا این سن خبری از دندان عقل نشد دیگر باید به فکر جراحی و خارج کردنش باشیم. امیدوارم اگر شما هم مانند من دچار این مشکل یا عارضه دندان درد شده‌اید با خواندن این گزارش برای همیشه با خاطره‌ای خوش از شر این میهمان ناخوانده خلاص شوید. البته باید بپذیرید که کمی درد چاشنی این رهایی است.

راز عقل
نخستین‌ چیزی که باید درباره دندان عقل بدانیم هویت و فلسفه نامگذاری آن است. طبیعتا وقتی به افراد می‌گویید دندان عقلتان درد می‌کند یا باید آن را جراحی کنید، نخستین‌ واکنش آنها که با خنده همراه است، این است که می‌گویند شما از کی تا حالا عقل درآوردی و ما خبر نداریم! یا می‌گویند گل بود به سبزه آراسته شد. قبلا که عقل داشتی این بودی وای به حال روزی که عقلت را هم بکشی! از شنیدن این حرف‌ها ناراحت نشوید چون همان‌هایی که این حرف‌ها را به شما می‌زنند خود نیش خورده این عبارات هستند اما براستی آیا نامگذاری این دندان با عقل ارتباطی دارد که ما از آن بی‌خبریم؟ دکتر آرمان بازیار، متخصص دندانپزشکی در این باره به وطن‌امروز‌ می‌گوید: «به آخرین دندان آسیابی که در سنین 18 سالگی به بعد در دهان رویش پیدا می‌کند اصطلاحا دندان عقل گفته می‌شود. البته نام عقل اسم عامیانه‌ای است که روی آن گذاشته‌اند. در واقع اسم اصلی آن دندان آسیاب سوم است و هر فردی دارای ۲ دندان عقل در فک بالا و 2 دندان عقل در فک پایین است. سن تقریبی شروع تشکیل این دندان در استخوان فک هم در سنین 9 تا 10 سالگی است». او از فلسفه این نامگذاری می‌گوید: «فلسفه نامگذاری دندان عقل هیچ ارتباطی با کامل شدن عقل ندارد. از آنجا که این دندان بعد از بلوغ سنی یعنی بعد از سن 18 سالگی در دهان ظاهر می‌شود و چون این سن را سن بلوغ می‌دانند، نام این دندان را از قدیم‌الایام عقل گذاشته‌اند». دکتر اکبر فاضل، دانشیار دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران نیز در این باره می‌گوید: «دندان عقل آخرین دندان فک در هر طرف است و چون رشد آن بعد از رشد کامل تمام دندان‌ها و استخوان‌های فک انجام می‌شود، ممکن است به علت کمبود جا و فضای رشد برای آن در فک مشکلاتی از جمله فشار آوردن به دندان‌های دیگر و استخوان فک و در نتیجه دردهای شدید به وجود آورد، بنابراین اغلب به صورت نهفته باقی می‌ماند و به طور ظاهری دیده نمی‌شود و تنها با عکسبرداری از لثه و فک مشخص می‌شود».

پسران و دندان عقل
باید به نوعی پذیرفت و باور کرد که همیشه خانم‌ها از برخی جهات چند قدم از آقایان جلوتر هستند. گفته دکتر بازیار می‌تواند بخشی از صحت و سقم این ادعا را تایید کند: «دندان عقل در خانم‌ها معمولا از سن 16 سالگی شروع به رویش می‌کند چرا که از نظر علم پزشکی دخترها نسبت به پسرها از نظر رشد فیزیولوژی یک یا 2 سال جلوتر هستند اما در پسرها ممکن است اثری از این دندان تا سن 20 سالگی دیده نشود. البته در برخی از پسرها دندان عقل هیچگاه ظاهر نمی‌شود یا نهایتا نهفته باقی می‌ماند چرا که ممکن است به صورت مادرزادی جوانه دندان عقل در آرواره آنها وجود نداشته باشد». البته برخی از پزشکان معتقدند پیدایش دندان عقل در پسران ممکن است تا سن 30 سالگی هم طول بکشد.

بِکشیم یا نَکشیم
در گذشته معمولا دندانپزشکان ارجحیت را به نگه داشتن دندان عقل می‌دادند اما امروزه برخی از پزشکان معتقدند حتی اگر دندان عقل مشکل‌ساز هم نبود بهتر است کشیده شود. عده‌ای دیگر از دندانپزشکان بر این عقیده‌اند که دندان عقل اگر درست و بجا رویش کرده باشد، مانند بقیه دندان‌ها مفید و مؤثر در سیستم جونده بوده و نباید کشیده شوند، اما این روزها آمارهای ارائه‌ شده نشان می‌دهد ۸۰ درصد از افراد جامعه با دندان عقل‌شان مشکل دارند و نهایتا کارشان به جراحی ختم می‌شود. دکتر بازیار معتقد است کشیدن یا نکشیدن دندان عقل به وضعیت فک بازمی‌گردد. البته سالم بودن آن هم شرط است. این دندانپزشک در ادامه به شرایط کشیدن دندان عقل اشاره می‌کند و می‌افزاید: «افرادی که مشکل ارتودنسی دارند یعنی دندان‌هایشان ردیف نیستند و به هم ریختگی دارند رویش دندان عقل در سنین بالای 18 سال موجب شدیدتر شدن مشکل ارتودنسی آنها می‌شود. به این افراد حتما توصیه می‌شود دندان عقل خود را حتی اگر سالم هم باشد، بکشند. در بیشتر افراد زمانی‌ که دندان عقل‌شان چه در فک بالا و چه در فک پایین ظاهر می‌شود بدون اینکه عامل خاصی را بتوان برای آن پیدا کرد این دندان پوسیده است. این افراد هم باید دندانشان را بکشند چرا که موجب آسیب رساندن به دندان‌های مجاور می‌شود. دندان‌های عقل بعد از پوسیدگی موجب پوسیدگی دندان‌های مجاور و عفونت آنها می‌شود».

وقتی فک کوچک می‌شود
دندان سخت‌ترین ساختار را در فک انسان و بسیاری از جانوران مهره‌دار دارد. عمده‌ترین کاربردش هم تکه‌تکه کردن و آسیاب کردن غذاست. نکته جالبی در این میان نهفته است؛ انسان‌های چند نسل قبل از ما بیش از 32 دندان در دهان خود داشته‌اند اما با تغییر شرایط محیطی و دگرگون شدن رژیم‌های غذایی و کوچک شدن فک‌ها امروزه به نظر می‌رسد جا برای همین 32 دندان هم در دهان ما باقی نمانده است. دکتر بازیار عوامل نهفتگی دندان عقل را اینگونه بر می‌شمرد: «دلایل ارثی و بیماری‌های دوران کودکی از جمله کم‌خونی، راشیتیسم، بیماری‌های نادر، عدم هماهنگی رشد استخوان فک با سایز دندان‌ها و … موجب نهفتگی این دندان‌ها در داخل فک می‌شود. همچنین ممکن است قسمتی از تاج آنها به طور ناقص در دهان ظاهر ‌شود که در این صورت به آن دندان عقل نیمه‌نهفته می‌گویند». او که در طول روز حداقل 10 دندان عقل را از فک افراد بیرون می‌آورد به دردسرهایی که دندان‌های عقل نهفته یا نیمه‌نهفته می‌توانند برای من و شما ایجاد کنند اشاره می‌کند: «عفونت در لثه و بافت‌های نرم اطراف دندان، ایجاد عفونت در استخوان و بافت‌های نگهدارنده دندان عقل و همچنین دندان مجاور آن، تحلیل ریشه دندان مجاور توسط دندان عقل نهفته، تشکیل کیست‌ها و تومورهای با منشا دندانی در اطراف دندان عقل نهفته که بسته به نوع ضایعه ممکن است خوش‌خیم یا بدخیم باشند، تضعیف استخوان فک توسط یک دندان نهفته و عدم استحکام مکانیکی استخوان فک در برابر ضربه و نامرتب شدن و ایجاد درهم ریختگی در بقیه دندان‌های فک».دندانپزشکان بهترین سن برای جراحی دندان عقل را زیر 20 سالگی می‌دانند چرا که هم ریشه محکمی ندارد و هم بیمار عوارض و درد کمتری را متحمل می‌شود. البته یک نکته را قبل از کشیدن دندانتان در نظر داشته باشید؛ کشیدن این دندان علاوه بر متحمل شدن کمی درد ممکن است به قلبتان هم مختصر فشاری بیاورد چرا که هزینه کشیدن این دندان در درمانگاه‌های دولتی حدود 30 تا 60 هزار تومان است و اگر مطب‌های خصوصی را ترجیح می‌دهید چیزی حدود 200 تا 300 هزار تومان ناقابل باید پرداخت کنید تا از شر این دندان رهایی یابید.

شجاع باشید
برای خارج شدن از فکر جراحی و هزینه و درد و... دندان عقلتان خاطره یکی از بیماران دکتر بازیار که خود از یادآوری این خاطره خنده‌اش می‌گیرد را می‌خوانیم: «قرار بود دندان عقل خانمی را که کاملا با ترس روی یونیت دراز کشیده بود را بکشم. بعد از فراهم کردن مقدمات اولیه وسیله‌ای را بین 2 دندان ایشان قرار دادم تا در لق شدن دندان به ما کمک کند. برخلاف تصور دندان براحتی از جا کنده شد و متاسفانه در حلق آن خانم پرید. کشیدن این دندان بسیار راحت انجام شد اما خارج کردن دندان از حلق مریض پروسه خاصی برای خود داشت». به گفته این دندانپزشک بیشتر مردم ذهنیت بدی نسبت به کشیدن دندان عقل دارند. متاسفانه اغراق در این کار هم زیاد می‌شود. مثلا یکی می‌گوید دندان عقلم را کشیدم چشمت روز بد نبیند یک ماه از کار و زندگی افتادم. دیگری می‌گفت تا 2 هفته حسرت حرف زدن به دلم مانده بود. یکی دیگر معتقد بود تا چند هفته فکش را نمی‌توانست باز و بسته کند و... البته اینها عوارضی هستند که معمولا بندرت بعد از کشیدن دندان عقلی که خیلی عمیق و نهفته است و در استخوان فک قرار گرفته اتفاق می‌افتد، اما از نظر آماری خیلی کم شاهد این عوارض جانبی بعد از کشیدن دندان عقل هستیم.

قبل از جراحی
قبل از اینکه برای کشیدن دندان عقل راهی دندانپزشکی شوید توصیه‌های دکتر بازیار را در نظر داشته باشید و به آن عمل کنید: «شب قبل از جراحی حتما غذای مقوی بخورید. مسواک فراموش نشود و حتما قبل از جراحی مقداری مواد غذایی شیرین بخورید تا مانع از افت فشار خون شما شود. در کمال حفظ خونسردی خود حتما با همراه تشریف بیاورید».

بعد از جراحی
دکتر رامتین همایی، جراح و دندانپزشک هم درباره شرایط پس از جراحی توصیه‌هایی دارد: «پس از کشیدن یا جراحی دندان عقل یک عدد گاز مرطوب را حدود نیم ساعت در این محل و درون دهانتان نگه دارید. بهتر است حداقل 3 تا 4 ساعت بعد از جراحی صحبت نکنید. هنگام خوابیدن در شب پس از جراحی، سرتان را بالاتر از حالت عادی نگه دارید تا خون وارد حلقتان نشود، برای این کار می‌توانید 2 عدد بالشت زیر سرتان بگذارید. شب اول حتما مواد غذایی نرم و خنک استفاده کنید و از خوردن غذاهای داغ جدا پرهیز شود. سعی کنید پس از جراحی، آب،
آبمیوه و شیر به مقادیر زیاد بخورید تا به جبران حجم خون از دست رفته شما حین جراحی کمک کند. شست‌وشو‌ در روز اول ممنوع است، اما در روزهای بعد شست‌وشوی دهان با آب و نمک بسیار مفید است. حقیقت تلخی در این میان وجود دارد و آن اینکه با رعایت تمام این نکته‌ها ممکن است هم خونریزی دندان ادامه داشته باشد و هم اینکه لثه شخص دچار عفونت شود چرا که محیط دهان به دلیل وجود باکتری‌های مختلف و خیس بودن فضای داخلی آن، بستر مناسبی است تا زخم‌های دهان را دچار عفونت و التهاب کند. حتما مسکن‌ها و آنتی بیوتیک‌های تجویز شده را بموقع مصرف کنید تا اینگونه احتمال عفونت به حداقل برسد». جراحی دندان عقل معمولاً موجب می‌شود یک طرف صورتتان باد کند. این همان تورم پس از جراحی است که 3– 2 روز پس از جراحی به حداکثر خود می‌رسد. نگران نباشید پس از گذشت یک هفته یا زودتر تورم صورتتان کاملاً برطرف خواهد شد. بعد از جراحی استفاده از یخ یا کمپرس با پارچه گرم و مرطوب را تعطیل کنید، ولی در روز سوم کمپرس صورت با پارچه گرم و مرطوب به رفع تورم کمک می‌کند. شما می‌توانید در روز سوم یا چهارم پس از جراحی، مسواک زدن و نخ کشیدن دندان‌هایتان را از سر بگیرید.

باز جای شکرش باقی است که علم پیشرفت کرده و امروز خیلی راحت‌تر کشیدن دندان را می‌توانیم تحمل می‌کنیم. به یاد بیاورید روزهایی را که خبری از مطب و تشکیلات دندانپزشکی نبود و فردی با انبر بدون بی‌حسی به جان دهان شما می‌افتاد و گاهی اوقات هم اشتباهی دندان سالمتان قربانی ناشیگری او می‌شد... .
Bookmark and Share
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
انتشار یافته: ۳
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۰:۵۷ - ۱۳۸۸/۱۱/۱۹
1
4
با سلام و خسته نباشید
من الان 8 روزه دندونه عقلمو کشیدم ولی دهانم 2 سانتی نتر بیشتر باز نمیشه به دکتر که گفتم گفتند طبیعیه! شما منو راهنمایی کنید!
با تشکر
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۴۵ - ۱۳۸۸/۱۱/۲۴
0
0
مطلبها بسیار خواندنی است
رضا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۱۶ - ۱۳۹۲/۰۳/۱۲
0
1
سلام
منم 2-3روزه جراحی کردم یکی ش رو کج در اومده در آوردم
نه قرص میخورم نه آمپول میزنم!
ایشالا که هیچی نمیشه!
ولی هنوز یکم خونریزی داره!نخ بخیشم که باید کم کم بیوفته دیگه!
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: