کد خبر:۲۵۳۹
تاریخ انتشار: ۱۴ تير ۱۳۸۸ - ۱۱:۴۴
تعداد بازدید: 2674
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
در انتخابات كدام قاعده بازي قابل دفاع تر است؟
در همه دموكراسي‌ها، حزب و گروهي که داراي اکثريت مي‌شود، ‌اين حق را خواهد داشت که برنامه‌ها و سياست‌هاي خود را اجرا کند؛ اما ‌اين حق مطلق نيست و احزاب منتقد تا انتخابات بعدي دست بسته نيستند...
يکي از بنيان‌هاي دموكراسي انتخابات است و هر گاه سخن از انتخابات به ميان مي‌آيد، مساله راي اکثريت مطرح مي‌شود. برخلاف آنچه که اکثر‌ايراني‌ها تصور مي‌کنند، راي اکثريت شيوه بدون چون وچرايي در غرب نيست و ‌انديشمندانان مختلف از جمله اقتصاددانان ...

... در مورد تبعات مثبت و منفي‌اين شيوه تصميم‌گيري و خصوصا دلالت‌هاي آن در سياستگذاري اقتصادي، بحث‌هاي جالبي را مطرح کرده‌اند. براي شروع دو بازي زير را در نظر بگيريد:
در بازي اول، هر کس که اول شود، همه جايزه را به دست خواهد آورد و چيزي نصيب بازيکن دوم و سوم نخواهد شد. در شکل انتخاباتي، اگر کسي 51‌‌درصد آرا را به دست آورد، مي‌تواند 100‌‌درصد جايزه را از آن خود کند.

در بازي دوم، افراد متناسب با امتياز خود از جايزه منتفع مي‌شوند. کسي که اول مي‌شود، قطعا امتياز بيشتري آورده و حق دارد که سهم بالاتري از جايزه را مطالبه کند؛ ولي کسي که دوم مي‌شود نيز جايزه‌اي به دست خواهد آورد. در شکل انتخاباتي، کسي که 51‌‌درصد آرا را به دست آورد، حق تملک بر 51‌‌درصد جايزه را خواهد داشت و کسي که 49‌‌درصد آرا را داشته باشد، مي‌تواند بر 49‌‌درصد بقيه مدعي شود.

اين دو قاعده بازي، دو نظام انگيزشي مختلف‌ايجاد خواهد کرد. در بازي اول، پيروزي در حکم مرگ و زندگي خواهد بود؛ چرا که اگر برنده شويد نهايت خوشبختي و اگر بازنده شويد، نهايت بدبختي را متحمل مي‌شويد؛ اما در بازي دوم همه از بازي به تناسب نتيجه‌شان که تابعي از قابليت‌هاي شان است، بهره‌مند مي‌شوند. پيامد طبيعي بازي اول، بروز نفرت متقابل است؛ اما پيامد بازي دوم، مودت و نفع متقابل است.

حال اگر با معيار انصاف به مساله نگاه کنيم، کدام قاعده بازي قابل‌دفاع‌تر است؟ آيا منصفانه است که کسي صرفا به دليل داشتن 2‌‌درصد راي بيشتر (51‌‌درصد در مقابل 49‌‌درصد)، همه جايزه را از آن خود کند؟ بعيد به نظر مي‌رسد که پاسخ به‌اين سوال مثبت باشد.

حال با معيار مصلحت به مساله نگاه کنيم.‌ آيا مي‌توان در زندگي جمعي شيوه‌اي را پيش گرفت که يک بخش جامعه صددرصد بهره‌مند شده و بخش ديگر صددرصد زيان کار شوند؟ آيا شيوه توزيع مواهب در جامعه شيوه قابل‌دوامي‌ است و مي‌توان زيست مسالمت آميزي را براي چنين جامعه‌اي پيش‌بيني کرد؟ آيا نتيجه انتخابات که معلول عوامل گوناگون کوتاه مدت و بلندمدت، احساسي و عقلايي است، مي‌تواند‌ اين‌گونه سرنوشت توزيع مواهب را در جامعه تغيير دهد؟ پاسخ به‌اين سوال منفي است.

در همه دموكراسي‌ها، حزب و گروهي که داراي اکثريت مي‌شود، ‌اين حق را خواهد داشت که برنامه‌ها و سياست‌هاي خود را اجرا کند؛ اما ‌اين حق مطلق نيست و احزاب منتقد تا انتخابات بعدي دست بسته نيستند. ابزارهاي سياسي مختلف، نظير نشريات منتقد، رسانه‌هاي افشاگر، تجمعات گروه‌هاي منتقد به سياست‌هاي جديد، لابي‌ها و گروه‌هاي ذي‌نفع و استفاده از ديگر ابزارهاي دموكراسي، روش‌هايي هستند که منتقدين استفاده مي‌کنند تا دست حزب پيروز را براي اجراي مطلق‌العنان سياست‌هاي يكجانبه ببندند. لذا انتخابات تنها يک مقطع از رويارويي احزاب است، اما تنها مقطع نيست؛ گرچه مهمترين مقاطع هستند. ‌اين رويارويي به مدني‌ترين حالت در اشکال فوق ادامه مي‌يابد.

آيا ‌اين امر لزوما چيز بدي است؟ ‌آيا ‌اين مساله که يک حزب پيروز نمي‌تواند آزادانه هر فکر و برنامه‌اي را که دارد، به اجرا درآورد، لزوما مايه تاسف است؟ اگر به کوتاه‌مدت خصوصا از چشم هواداران حزب پيروز نگاه کنيم، جواب مثبت است؛ اما اگر افق نگاه ما بلندمدت‌تر باشد، جواب منفي است. روي ديگر مطلق‌العنان و يكجانبه نبودن احزاب پيروز، ميانه‌روي در اجراي سياست‌ها است و ‌اين ميانه‌روي با طبع ريسک‌گريزي اکثر انسان‌ها سازگار است. معناي ديگر ميانه‌روي کاهش ريسک در اجراي سياست‌ها است. اگر قرار بر ميانه‌روي نباشد، سياست‌هاي افراطي يا تفريطي مجال بروز و اجرا مي‌يابند و جامعه بايد ميان پيشرفت سريع و عقب رفت سريع ريسک کند؛ اما ميانه‌روي كه از برآيند انتخاب جمعي در عرصه سياست حاصل مي‌شود، جامعه را از چنين ريسکي برحذر مي‌دارد.

کانديداي پيروز حق دارد که برنامه و سياست‌هاي خود را اجرا کند و بايد ‌اين حق را به رسميت شناخت؛ اما اگر شرايط دموکراتيک برقرار گردد، جاي نگراني زياد براي بازندگان نيست؛ چرا که دموكراسي مجالي براي سوق دادن سياست‌ها به سمت اعتدال فراهم مي‌کند. لذا کسي انگيزه‌اي براي برهم زدن قاعده بازي نخواهد داشت.نويسنده:علي سرزعيم-دنياي اقتصاد
Bookmark and Share
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: