کد خبر:۲۲۲۱
تاریخ انتشار: ۲۲ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۱۱:۳۱
تعداد بازدید: 9843
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
تاملي برفروش اينترنتي کتاب؛فروش کتاب همراه باسبزي و تخم مرغ
اين ميلياردر آمريکايي، کتابفروشي اش را از آجر و ملات نساخته است .« آمازون»؛ حالا ديگر مشهورترين فروشگاه اينترنتي است که غير از کتاب محصولات ديگري مثل لوازم الکتريکي و مبلمان منزل و حتي ميوه، سبزي، تخم مرغ هم مي فروشد
اين کتابفروش با پرستيژ، مشتي ميوه، سبزي، تخم مرغ و خوراکي ديگر را توي سبد فروش کتابهايش ريخته و از اينکه سبزيها و ميوه هاي آبدار و تخم مرغهاي شکسته سبدها، کتابهايش را کثيف کنند، ککش نمي گزد.باورش سخت است، اما هر روز 60 هزارمشتري با همين وضعيت پاشنه در فروشگاهش را از جا در مي آورند. اين کتابفروش 45 ساله حتي «چرخ دستي خريد»مشتري را سريعتر و آسانتر به پاي صندوق مي برد.شايد براي همين است که سال گذشته 15/7 ميليارد دلار از همين فروشگاه درآمد داشته است.

شش هفت سال پيش بود که با وجود درآمد يک و نيم ميليارد دلاري اش، همچنان ضرر مي داد؛ سالي يک ميليارد دلاري قرض مي گرفت تا ورشکست نشود. هدف اين ميلياردرکتابفروش اين بود که فروشگاهش را به بزرگترين فروشگاه خرده فروشي لوازم الکترونيکي تبديل کند. شعارش هم اين بود: «تند بزرگ شو! ».

«جزف بيزوس» اين ميلياردر آمريکايي، کتابفروشي اش را از آجر و ملات نساخته است .« آمازون»؛ حالا ديگر مشهورترين فروشگاه اينترنتي است که غير از کتاب محصولات ديگري مثل فيلم، موسيقي، نرم افزار، بازيهاي رايانه اي، لوازم الکتريکي و مبلمان منزل و حتي ميوه، سبزي، تخم مرغ هم مي فروشد.

بعد از او مزاياي بهره مندي از شيوه فروش اينترنتي کتاب و تجارت پرسود الکترونيک، بسياري از شرکتهاي متمکن و صاحب نام ديگر را نيز به سوي سرمايه گذاري در اين سو سوق داده است؛ چنان که گوگل با جمع آوري 7 ميليون نسخه از کتابهاي متنوع و عقد قراردادي 125 ميليون دلاري با ناشران و نويسندگان کتابهاي متفاوت، فروش اينترنتي آنها را آغاز کرده تا کاربران با خريد هر نسخه بتوانند کتاب را به صورت آنلاين مطالعه کنند. 

بودن، يا نبودن

با اينکه هنوز کمتر کتابخواني حاضراست لذت گشتن در کتابفروشي ها را با چيز ديگري عوض کند و کمتر کتابفروشي را مي شود سراغ گرفت که نخواهد فرصت گپ وگفت با خريدار کتاب را از دست بدهد، اما دغدغه ها و دلمشغولي هاي جوامع مدرن، مجال و شتاب بيشتري را براي سرو کله زدن با مظاهر فناوريهاي نوين مي طلبد و از اين رو خيلي ها ايستادن بي دردسر در پشت پيشخوان اين گونه فروشگاه ها را ترجيح مي دهند.فرصت همراه شدن با جاذبه هاي خريد و فروش اينترنتي کتاب، از منظري ديگر هم قابل توجيه است.دغدغه هاي زدن پي و سوار کردن تيرآهن و ميلگرد و تهيه خشت و سنگ و... به کنار، بي رونقي بازار و چالشهاي فروش و توزيع آن را هم بايد به اما و اگرهاي چرخه معيوب نشر افزود؛ حالا ديگر کتابفروشي در ايران رفته رفته از پيشه اي جذاب و سودآور به شغلي زيان ده بدل مي شود؛ چنان که اگر تمام ايران را زير و رو کني، به زحمت بتوان بيش از 3 هزار کتابفروشي را پيدا کرد؛ اين يعني به ازاي هر 23 هزار و 400 نفر ايراني فقط يک کتابفروشي!

وزارت ارشاد مي گويد در برخي از شهرستانهاي ايران حتي يک کتابفروشي هم وجود ندارد و اين شايد بهترين بهانه براي پاگرفتن نوزاد تازه از راه رسيده اي است که مي خواهد پا جاي پاي کتابفروشي هاي فرتوت «شاه آباد»،«نادري »، «تيمچه حاجب الدوله» و حتي راسته مقابل دانشگاه تهران بگذارد.

با وجود آنکه گرايش به شيوه سنتي فروش کتاب نوعي عادت و ترس از تغيير رويه را در ميان برخي فروشندگان سنتي ايجاد کرده است و موجب شده از شيوه فروش اينترنتي دوري کنند، با اين حال عده اي مي گويند 40 درصد ناشران به جرگه فروش اينترنتي وارد شده اند.

«مطلبي»؛ سردبيرکتاب کليات ماه و مدير اطلاع رساني خانه کتاب، با نگاهي خوشبينانه به اين موضوع معتقد است: در ايران 77 فروشگاه اينترنتي وجود دارد و حدود 27 ناشر نيز کتابهاي برخي ديگر از ناشران را به فروش مي رسانند. در مقابل اين نگاه خوشبينانه برخي نيز معتقدند فروش اينترنتي کتاب در ايران نسبت به 10 سال پيش که با سر و صداي زيادي آغاز شد، امروز روند کند و رو به نزولي پيدا کرده است و اين روزها ديگر از تب و تاب روزهاي اوليه خبري نيست و صفحات اين سايتها دير به دير به روز مي شوند. مهرپرور مديرمسؤول انتشارات «کتاب فرزانه» در همين خصوص مي گويد: فروش کتاب به طريقه سنتي براي افرادي که سالهاست در حوزه فروش کتاب فعاليت مي کنند، يک امر عادي شده و تغيير اين رويه نيازمند زمان و فرهنگ سازي است. طي سالهاي اخير، پيشنهادهاي بسياري براي فروش اينترنتي کتاب از سوي مؤسسات مختلف به اين انتشارات ارايه شد، اما به دليل اينکه از ساليان گذشته تاکنون اين مجموعه به شيوه سنتي کتابهاي خود را به فروش رسانده است، تا به امروز اين پيشنهادها را قبول نکرده است. 

مشکل تقاضاي کتاب

شايد آمار پرطمطراق و بي سابقه 9 هزار ناشر ايراني و درمقابل، شمارگان محدود کتابها بتواند ضرورت بهره مندي بيش از پيش از ظرفيت فروش اينترنتي کتاب و تجارت پرسود الکترونيک را مدنظر قرار دهد. چنانکه احمد نثاري، مدير مؤسسه امير کبيرمهمترين دلايل کم بودن شمارگان کتاب را نبود راهکارهاي مناسب براي توزيع کتاب، برنامه ريزي نه چندان مناسب و ناهمخواني حوزه نشر با نيازهاي مردم مي داند.
احمد نثاري متذکر مي شود: «ناشران ايراني مشکل تقاضاي کتاب ندارند، چرا که در جامعه ما تقاضاي گسترده اي براي کتاب وجود دارد. آنچه مهم است، دسترسي نداشتن مردم به کتاب است، ما با فقر دسترسي به کتاب مواجه هستيم.»
« مطلبي» راهکار رفع چنين مشکلي را درتوسعه فروش آنلاين کتاب مي داند و مي گويد: با شکل گيري اين بستر فروش و توزيع کتاب از تمرکز در پايتخت و مراکز استاني خارج مي شود و همه مي توانند کتابهاي مورد نياز خود را به راحتي تهيه کنند.

با وجود اهميتي که بسياري از دست اندرکاران نشر براي توسعه فروش اينترنتي کتاب قايلند، اين شيوه خريد و فروش هنوز نتوانسته است به رقيبي پرتوان براي شيوه سنتي تبديل شود.

احد رضايي مديرعامل انجمن فرهنگي ناشران بين المللي، توسعه اين روش مبادله را متضمن ايجاد زير ساختهاي لازم براي آن مي داند و اضافه مي کند: ايجاد اين زير ساختها يعني ماشيني کردن عمليات سنتي مبادله و فروش کتاب که در حال حاضر در حال انجام است. اگر اين زير ساختها انجام نگيرد، پاسخ مثبتي نخواهيم گرفت. فرهنگ سازي، زير ساخت لازمي است که بايد بيش از پيش به آن بها داد. متأسفانه در کشور قبل از اينکه مردم آماده انجام کاري باشند، طرحي ايجاد مي شود و در موارد بسيار به شکست منجر مي گردد.

مديرعامل انتشارات «ويژه نشر» سيستم معيوب پستي در کشور را دليل ديگر بي رونقي اين شيوه مي داند و خاطر نشان مي کند: با وجود سيستم هاي مختلف پستي در کشور، هنوز اين مهم با مشکلاتي مواجه است و معلوم نيست بسته پستي مورد نظر در زمان مقرر به دست خريدار مي رسد يا نه .همين مساله نوعي بي اعتمادي را در خريدار ايجاد مي کند. رضايي بانکها را ديگر عامل بي رونقي فروش اينترنتي کتاب مي داند و اضافه مي کند: متأسفانه هنوز استفاده از کارتهاي اعتباري نهادينه نشده است و هنوز سيستم بانکي با مشکلاتي در خصوص آن مواجه است. هنوز بسياري از مردم پس از پرداخت قبوض آب و برق خانگي خود با استفاده از سيستمهاي خود پرداز، از درج عبارت «بدهي پيشين» در قبوض خود گله مندند. اگر اين مشکل در فروش اينترنتي هم وجود داشته باشد، ديگر خريدار استقبالي از اين سيستم نخواهد کرد.

به زعم مديرعامل انجمن فرهنگي ناشران بين المللي «يارانه» کتاب نيزعامل گرايش مردم به شيوه سنتي خريد کتاب و بي رونقي شيوه اينترنتي است.به اعتقاد وي، هنوز در کشورمردم با پرداخت قيمت واقعي کتاب مشکل دارند.در صورتي که مثلا در انگلستان اگر قيمت کتابي ده پوند است، خريدار آن را پرداخت مي کند اما پرداخت مبلغ همين کتاب که بهاي آن در ايران 15 تا 16 هزارتومان تمام مي شود، تقريبا براي يک دانشجو غيرممکن است و بنابر اين ناگزير است از کمکهاي دولتي استفاده کند. نمايشگاه کتاب يکي از کمکهايي است که به اين گونه افراد مي شود. بسياري از اقشار کتابخوان سعي مي کنند نيازهاي خود را از نمايشگاه بين المللي کتاب تهران تهيه کنند .در اين نمايشگاه دلار تقريبا 350 تومان است، اما اين رقم دربخش آزاد با تخفيف 650 تا 700 تومان است. بنابراين، خريدار در انتظار مي ماند تا کتابش را از نمايشگاه کتاب تهيه کند» .

سيادتي، مدير شبکه اينترنتي ناشران نيز مايل است رشته عوامل کندي توسعه فروش اينترنتي کتاب در ايران را به بي اعتمادي خريداراني پيوند بزند که بسياري از آنها معتقدند پس از واريز وجه درخواستي به حساب فروشگاه اينترنتي، کتاب مورد نظر با تاخير بسيار براي آنها ارسال مي شود.وي اضافه مي کند:راه حل اين عده استفاده از روش COD يا پرداخت هنگام دريافت کالاست؛ به اين شکل که خريدار هنگام تحويل کالا وجه آن را پرداخت مي کند. اين روش ممکن است مساله بي اعتمادي خريدار را حل کند. اين راه حل براي زماني پيشنهاد مي گرديد که خبري از کارتهاي بانکي در ايران نبود اما با وجود اين کارتها و قرار دادن مولفه هاي امنيتي بر آن، انتظار مي رود اين سيستم جاي خود را پس از مدتي باز کند.

اين مساله دقيقا همان نکته اي است که مدير اطلاع رساني خانه کتاب نيز بر آن تاکيد مي کند .وي مي گويد: زماني فروش اينترنتي در تمامي عرصه ها به فعليت خواهد رسيد که از تمام امکانات خريد اينترنتي اعم از کارت و يا سپرده با اطمينان خاطر استفاده کنيم و خريد خود را انجام دهيم.هنوز بسياري از کتابفروشان با بانکهاي مختلف قرارداد ندارند. بنابراين، وقتي خريدار با مشاهده فرآيند پيچيده خريد کتاب مواجه مي شود، احساس مي کند نمي تواند از اين سيستم استفاده کند.يکي از مسايلي که باعث مي شود عرضه و توزيع کتاب به خوبي انجام گيرد، اطلاع رساني و عرضه آن به شکلهاي مختلف است؛ ماهنوز فرهنگ استفاده از بسترهاي الکترونيکي را در جامعه به شکل گسترده ايجاد نکرده ايم.ساماندهي کتابفروشي ها بحثي جداگانه از ساماندهي فروشگاه هاي سنتي نيست. تنها چون بستر تغيير مي کند، بايد اين بستر را براي محيط آنلاين مهيا کرد.

غول اينترنتي فروش کتاب؛ فرصت يا تهديد

بهمن ماه سال گذشته از اجراي طرح کتابفروشي اينترنتي در کشور خبر دادند و ايجاد اين فروشگاه را يک ضرورت براي ناشران کشور دانستند. اين طرح از سوي شرکت «وب گستر هوشيار» پيشنهاد و مورد تائيد معاونت فرهنگي وزارت ارشاد قرار گرفته است.

مديران عالي ترين وزارت متولي فرهنگ کشور معتقدند مهمترين مزيت طرح اين است که با اجراي آن پايگاه اينترنتي فروش کتاب در سراسر کشور و براي همه ناشران فراهم مي شود و با توجه به دامنه مصرف اينترنت و کاربران در حال رشد آن در کشور، زمينه براي افزايش مصرف کنندگان کتاب هم بسيار فراهم است.اين وزارتخانه تمامي ناشران را موظف دانسته است تا پاي در اين سيستم بگذارند .

اين طرح يکي ديگر از راهکارهاي اجراي سياست هاي اصل 44 قانون اساسي است که به صورت کامل توسط بخش خصوصي و البته با نظارت دولتي (معاونت فرهنگي وزارت ارشاد) اجرا مي شود و هزينه هاي اندکي هم دارد که توسط ناشران کشور پرداخت مي شود. 

فروش اينترنتي نظارت بردار نيست

خبر شکل گيري کتابفروشي اينترنتي باز هم گمان و شبهه کهنه دولتي شدن سيستم فروش و عرضه کتاب را در ذهنها جاي مي اندازد. عده اي معتقدند: دولت به بهانه نظارت بر شيوه توزيع، تسکين آلام ديرين بازار نشر و خلاصه بيم سؤ استفاده هاي احتمالي از اين چرخه، نبض فروش کتابفروشي هاي آنلاين را در دست خواهد گرفت اما آيا مي توان نظارت و کنترل دولت در اين چرخه را باور داشت؟

مديرعامل انجمن فرهنگي ناشران بين المللي به اين پرسش پاسخي منفي مي دهد و مي گويد: نمي توان دولت توقع ساماندهي اين مساله را داشت. به هر حال، شيوه اي از داد و ستد انجام مي شود و امکان نظارت دولت بر تمامي وجوه اين مسايل ميسر نيست.اين مساله متأثر از عرضه و تقاضاست، درست همان گونه که بانک مرکزي نمي تواند تمامي بانکها را کنترل کند. واقعاً چه سازماني را مي توان سراغ گرفت که هزاران شرکتي که قصد انجام فروش اينترنتي دارند را کنترل کند اما در عين حال بايد حقوق شهروندي نيز به گونه اي محترم نگاه داشته شود.با تاسيس مجامع و دادگاههايي که بتواند از حقوق شهروندي دفاع کنند، اين مشکلات به حداقل مي رسد. احد رضايي اضافه مي کند: در حال حاضرنيز خدمات برخي از شرکتهاي ارائه دهنده خدمات اينترنتي به صفر مي رسد، در اين صورت کاربران اينترنتي بايد به کدام مرجع شکايت کنند! 

شايد ده سال ديگر!

هيچ کس به درستي نمي داند شايد اگر 14 سال پيش، والدين بيزوس هم از ايده او حمايت نمي کردند و تمامي 300 هزاردلاري را که براي بازنشستگي شان پس انداز کرده بودند به دست پسرشان نمي سپردند، حالا ديگر او به درآمد 15/7 ميليارد دلاري اش هم نمي رسيد و عنوان سي امين مرد ثروتمند جهان را هم با خود يدک نمي کشيد. حالا ديگر نه از آمازون خبري بود و نه از تأثير آن بر بورس نيويورک و بازار جهاني و...
راستي درآمد ده سال ديگر آمازون چقدر است و ما در چرخه آنچه بيزاس آفريد، چه بهره اي برده ايم؟ تهيه كننده: جواد صبوحي-روزنامه قدس
Bookmark and Share
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: