کد خبر:۱۹۴۸
تاریخ انتشار: ۳۰ اسفند ۱۳۸۷ - ۱۸:۵۹
تعداد بازدید: 3261
print نسخه چاپی
send ارسال به دوستان
saveذخیره
سال هنرنمايي هاي جراحان
دنياي پزشکي در سالي که گذشت
در سالي که گذشت، خبرهاي بسياري در حوزه پزشکي، برجسته تر و رسانه يي تر شدند؛ اخباري در مورد جراحي هاي بي سابقه، کشفيات جديد و راهکارهاي نوين براي تشخيص و درمان و بيماري.
سال 87 را در حالي به پايان مي بريم که جدال بي امان انسان و بيماري ها همچنان ادامه دارد. در سالي که گذشت، خبرهاي بسياري در حوزه پزشکي، برجسته تر و رسانه يي تر شدند؛ اخباري در مورد جراحي هاي بي سابقه، کشفيات جديد و راهکارهاي نوين براي تشخيص و درمان و بيماري. گرچه فهرست کردن اين اخبار مهم خالي از لطف نيست و اين تحولات، روزنه نوري به دنياي تيره و پر از درد بيماران خواهد تاباند، اما بايد اذعان کرد که مشکل عمده بشر در هزاره نو، هنوز هم نقايص سيستم هاي مراقبت هاي بهداشتي اوليه و برنامه ريزي هاي کلان در بسياري از ساکنان کشورهاي فقير و در حال توسعه است.

آمارهاي سازمان بهداشت جهاني شاهد اين امرند؛ سالانه بيش از 500 هزار زن به خاطر عوارض حاملگي مي ميرند، 99 درصد اين زنان در کشورهاي در حال توسعه زندگي مي کنند، کمتر از يک چهارم زنان به آزمايش هاي غربالگري سرطان پستان دسترسي دارند، اين در حالي است که انجام ماموگرافي ساده مي تواند ميزان مرگ ومير ناشي از سرطان پستان را 15 تا 25 درصد پايين بياورد.

در حالي که با پشه بندهاي ساده مي توان جلوي ابتلاي بسياري از ساکنان مناطق گرمسير و آفريقايي را به مالاريا گرفت، هنوز هم تعداد زيادي از مردمان اين نواحي به خاطر ابتلا به مالاريا از دنيا مي روند. با اين مقدمه، شماري از مهم ترين تحولات دنياي پزشکي را که بيش از بقيه در سال پيش رسانه يي شدند، مرور مي کنيم.

---

سال گذشته، اخبار عمل هاي جراحي شگفت انگيزي در رسانه ها منتشر شد که انجام دادن برخي از آنها پيش از اين غيرممکن مي نمود. در ابتدا مهم ترين جراحي هايي که در سال گذشته انجام شد را بررسي کرده و در ادامه برترين دستاوردهاي پزشکي سال گذشته را مرور مي کنيم.

- نخستين پيوند همزمان دو دست؛ در جولاي سال 2008، پزشکان موفق شدند در يک عمل جراحي 18 ساعته، يک کشاورز آلماني را که طي يک حادثه هر دو دستش قطع شده، خوشحال کنند و دو دست از يک اهداکننده فوت شده را به او پيوند بزنند.

- جراحي بدون جاي زخم؛ پزشکان روزبه روز بيشتر مشتاق انجام اعمال جراحي مي شوند که در آنها براي رسيدن به عضو مورد نظر به جاي برش دادن سطح بدن، تيغ جراحي از طريق حفرات طبيعي بدن مثل دهان، واژن و کولون به عضو مورد نظر برسد. اين شيوه عمل، ميزان درد و عفونت بيماران را کاهش مي دهد و در نتيجه بيماران سريع تر بهبود مي يابند. در يکي از اعمال جراحي تازه يي که با اين روش انجام شد، در ماه مارس سال گذشته يک گروه پزشکي دانشگاه کاليفرنيا در سن ديه گو موفق شد با استفاده از ابزاري که انتهاي آن مجهز به دوربين بود، از طريق واژن يک زن، عمل آپانديسيت را انجام دهد.

- انجام نخستين پيوند نزديک به کامل صورت؛ ماه دسامبر يک جراحي صورت بي سابقه در بيمارستان کليولند امريکا انجام شد. گرچه پيش از اين جراحي هم اعمال پيوند صورت ديگري انجام شده بود، اما گسترده بودن وسعت پيوند، اين عمل را ممتاز مي کرد. در اين عمل جراحي يک جراح اعمال ترميمي به نام دکتر «ماريا سيمنيوف» به همراه گروهش با استفاده از بافت هاي صورت يک اهداکننده مرده، 80 درصد صورت زني را که پس از تصادف، صورتش را تقريباً کامل از دست داده بود، پيوند زدند. پيچيدگي ديگر اين عمل جراحي اين بود که برخلاف عمل هاي صورت پيشين، علاوه بر پوست، عضلات، عروق و اعصاب، استخوان هم پيوند زده شد و بيمار يک بيني، بيشتر سينوس هاي اطراف بيني، آرواره بالايي و حتي تعدادي دندان هم دريافت کرد.

- پيوند تراشه ساخته شده با سلول هاي بنيادي؛ سال گذشته براي اولين بار عمل پيوندي انجام شد که در آن، عضو پيوندي با استفاده از سلول هاي بنيادي خود بيمار ساخته شده بود. در اين عمل که براي جانشين کردن ناي تخريب شده يک بيمار 30 ساله مبتلا به سل انجام شد، در مرحله اول ناي يک اهداکننده فوت شده، برداشته شد و سلول هاي پوششي ناي، کاملاً برداشته شد و در مرحله بعد با استفاده از سلول هاي بنيادي خود بيمار، عضو اهدايي، پوشش دوباره داده شد و سرانجام اين ناي به بدن او پيوند زده شد. در صورت تکميل اين نوع پيوندها، ديگر بيماران نيازي به مصرف داروهاي تضعيف کننده سيستم ايمني براي جلوگيري از پس زده شدن بافت ندارند، همچنين ديگر انجام عمل هاي پيوند متکي بر اهداکننده هاي زنده يا به تازگي فوت شده، نخواهد بود.

- نخستين عمل پيوند کامل تخمدان؛ ماه نوامبر يک زن 39 ساله انگليسي که مبتلا به يائسگي زودرس شده بود، بعد از پيوند کامل تخمدان اهدا شده از خواهر دوقلويش، يک نوزاد سالم به دنيا آورد.

---

رهايي از ايدز بعد از پيوند مغز استخوان

بيماري ايدز 33 ميليون نفر را در کل دنيا مبتلا کرده است و سالانه جان دو ميليون نفر را مي گيرد، پس بي جهت نيست که پزشکان از هر فرصتي براي غلبه بر بيماري مهلک استفاده کنند. سال گذشته خبر شگفت انگيزي در مورد بهبود يک بيمار مبتلا به ايدز، بعد از پيوند مغز استخوان در رسانه ها منتشر شد. آزمايش ها نشان دادند که خون يک بيمار امريکايي مقيم برلين 20 ماه بعد از پيوند مغز استخوان عاري از ويروس شده است. گرچه اين مساله اميدهايي براي درمان ايدز در آينده با استفاده از ژن درماني زنده مي کند، اما بعضي از پزشکان هم در درستي تشخيص اوليه اين بيمار، ترديد دارند.

شيرهاي آلوده به ملامين خبرساز شدند

در ماه سپتامبر شش شيرخوار چيني که از شيرخشک آلوده به ملامين تغذيه کرده بودند، درگذشتند. 300 هزار کودک هم به عوارض تغذيه از اين شير آلوده مبتلا شدند؛ عوارضي مثل سنگ کليه و در موارد شديدتر نارسايي کليوي. متعاقب اين حادثه گزارش شد شکلات ها و غذاهاي مکمل که با استفاده از اين شيرها ساخته شده بودند، به امريکا هم وارد شده اند.

سال ويتامين D

سال گذشته اخبار مربوط به ويتامين D بيشتر از ساير ويتامين ها به چشم مي خورد؛ خبرهايي که براساس آنها کمبود ويتامين D مي تواند سرطان پستان را بدتر کند يا احتمال مرگ و بيماري قلبي را بالا ببرد يا ويتامين D مي تواند به ميزان بقاي بيماران مبتلا به سرطان روده بزرگ را بالا ببرد.

نخستين نورون هايي که از بيماران مبتلا به ALS ساخته شد

در بيماري ALS، سلول هاي عصبي واقع در مغز که مسوول اعمال حرکتي ارادي بدن هستند، به صورت تدريجي و پيشرونده دچار مرگ مي شوند. سال 2008 دانشمندان دانشگاه هاروارد و کاليفرنيا با استفاده از شيوه يي که دانشمندي به نام «شنيا ياماناکا» (دانشمند دانشگاه کيوتو) در سال 2006 ابداع کرده بود، موفق شدند سلول عصبي (نورون) حرکتي از بيماران ALS بسازند. دانشمندان با استفاده از اين شيوه مي توانند روند بيماري و مرگ نورون هاي حرکتي را در شرايط آزمايشگاهي بررسي کنند و درمان هاي موثرتري براي بيماري بيابند.

التهاب در برابر کلسترول

CRP يک پروتئين موجود در خون است که اندازه گيري آن مي تواند ميزان التهاب در بدن را نشان بدهد. پژوهش هاي جديد نشان داد وقتي افرادي با کلسترول طبيعي و ميزان بالاي CRP، داروهاي پايين آورنده کلسترول موسوم به «استاتين ها» را دريافت مي کنند، احتمال بروز حمله قلبي در آنها 54 درصد پايين مي آيد. در مقابل، خطر بروز حمله قلبي در کساني که تنها به خاطر کلسترول بالا، درمان دارويي دريافت مي کنند، 20 درصد نزول مي کند. پزشکان عقيده دارند کلسترول و توده هاي (پلاک ها) چربي هنوز هم شاخص اصلي بروز حملات قلبي محسوب مي شود. نقشي که التهاب در اين ميان بازي مي کند، اين است که ناپايداري پلاک هاي چربي جدار عروق را افزايش مي دهد و احتمال پاره شدن آنها و در نتيجه مسدود شدن رگ هاي قلبي را بالا مي برد. بنابراين التهاب هم درست مثل سطح کلسترول خون، نقشي اساسي در ايجاد سکته قلبي بازي مي کند.

ژنوم براي همه مردم

در حال حاضر هر کس مي تواند با پرداخت مبلغ نازلي از DNA خود نقشه برداري کند و تعدادي از رازهاي آن را آشکار کند. گرچه دانشمندان بر سر ميزان سودمندي کسب اطلاعات شخصي از DNA اختلاف نظر دارند اما برخي از شرکت ها، هم اينک امکان مي دهند هر شخص تنها با ارسال يک نمونه ساده بزاق، به اطلاعاتي مثل وجود ژن هاي مرتبط با 90 نوع بيماري مختلف (از ژن مرتبط با بيماري عدم تحمل لاکتوز گرفته تا سرطان پروستات) در ژنوم خود برسد. البته در بسياري موارد داشتن ژن يک بيماري به معناي احتمال ابتلاي صد درصد به بيماري نيست. اما کسب اطلاع از داشتن چنين ژن هايي مي تواند به هر فرد کمک کند عوامل خطر مرتبط با آن را کم کند يا دنبال تشخيص زودهنگام بروز بيماري و درمان زودتر و موثرتر آن باشد.

شناسايي ژن هاي تازه مرتبط با بيماري آلزايمر

سال گذشته پژوهشي روي 1300 خانواده که در آنها عضو يا اعضايي مبتلا به آلزايمر بودند، انجام شد. اين پژوهش به شناسايي چهار ژن تازه منتهي شد که با آلزايمر مرتبط هستند. نقش اين ژن ها در ايجاد بيماري آلزايمر به درستي شناخته نشده است، اما دانشمندان معتقدند آنها با مرگ سلول هاي عصبي مرتبط هستند.

واکسن پنج کاره

واکسن پنج کاره جديدي در سال گذشته مورد استفاده قرار گرفت که مي تواند سهولت زيادي در برنامه هاي ايمني اطفال ايجاد کند و درصد ايمن سازي اطفال را به ميزان قابل توجهي افزايش دهد. واکسن پنج کاره جديد «پنتاسل» نام دارد و مي تواند ميزان دفعات تزريق واکسن را به اندازه قابل توجهي کاهش دهد. پنتاسل نخستين واکسني است که مي تواند در برابر پنج بيماري مهم ايمني ايجاد کند؛ ديفتري، کزاز، سياه سرفه، فلج اطفال و عفونت هموفليوس آنفلوآنزاي نوع B. اين واکسن در پنج هزار کودک آزمايش شده است و جز تب و قرمزي و التهاب محل تزريق عارضه جانبي خاصي نداشته است.

تست هاي ژنتيکي براي سرطان پستان

تست ژنتيکي SPOT-Light در بيماران مبتلا به سرطان پستان مي تواند ميزان پاسخ دهي آنها را به داروي ضدسرطان Herceptin مشخص کند. Herceptin دارويي است که بر نوعي از سلول هاي سرطاني پستان که مقدار زيادي پروتئين موسوم به HER2 از خود آزاد مي کنند، موثر است. پزشکان براي اينکه مشخص کنند کدام بيمار پاسخ خوبي به اين دارو مي دهد، تکه يي از بافت سرطاني را برمي دارند و تست SPOT-Light را روي آن انجام مي دهند. اين آزمايش تعداد ژن هاي HER2 روي سلول هاي سرطاني را مشخص مي کند. هر اندازه تعداد اين ژن ها بيشتر باشد، ميزان پاسخ دهي به Herceptin هم بيشتر خواهد بود. تحول ديگر مرتبط با سرطان پستان در سال گذشته، تست ژنتيکي ديگري موسوم به OncotypeDx بود. اين تست احتمال عود سرطان پستان را مشخص مي کند و مي تواند تعيين کند کدام داروي ضدسرطان در مورد يک تومور خاص، بهتر عمل مي کند.

تست خوني مادر براي تشخيص سندرم داون در جنين

يکي از بهترين شيوه هاي تشخيص قبل از تولد سندرم داون، آمنيوسنتز است. در اين شيوه، سوزني مقداري از مايع آمنيوتيکي که جنين را احاطه مي کند، برمي دارد. ولي آمنيوسنتز مي تواند باعث آسيب بافت عصبي جنين شود، به علاوه از هر 200 زني که مورد آمنيوسنتز قرار مي گيرند، يک مورد دچار سقط جنين مي شود. اما تست ژنتيکي جديدي که مراحل تحقيقاتي خود را طي مي کند، مي تواند کار تشخيص پيش از تولد سندرم داون را بسيار آسان کند، چرا که براي تشخيص، گرفتن يک نمونه خون از مادر کافي خواهد بود. ميزان بسيار کمي از DNA جنين وارد خون مادر مي شود. با بررسي اين DNA مي توان تعيين کرد که کروموزوم شماره 21 اضافي، يعني همان عامل بيماري، در DNA جنين وجود دارد يا نه.تهيه كننده:عليرضا مجيدي-اعتماد
Bookmark and Share
نظرات بینندگان:
نام:
ایمیل:
* نظر: