اگر دريافت جايزه ادبي يا حضور در فهرست پرفروش‌ترين كتاب‌هاي سال را ملاك موفقيت بدانيم، سالي كه گذشت، براي جوانان يك سال موفق و پربار بود؛ حداقل در زمينه ادبيات مي‌توان به جرات گفت سال 2008 جوان‌هاي سراسر دنيا توانستند جايگاه‌هاي مهمي به دست بياورند؛ از گرفتن جايزه پوليتزر كه يكي از مهم‌ترين جوايز دنياست تا جايزه بوكر انگليس كه دست كمي از اولي ندارد. احتمالا تنها عرصه‌اي كه براي نويسندگان جوان هنوز دست نيافتني باقي مانده همان نوبل است كه آكادمي نشينان كهنه كار سوئد، هميشه آن را بر مبناي يك عمر فعاليت ادبي اهدا مي‌كنند.

جالب اين كه اين موفقيت ربطي به جنسيت و محل زندگي اين جوانان هم نداشته؛ يعني مي‌توان نويسندگان زن و مرد موفق را به يك نسبت در اين فهرست يافت. همان طور كه از هر جاي اين كره گرد و نه‌چندان بزرگ هم مي‌توان چهره‌هايي را كه به چنين موفقيت‌هايي دست يافتند، مشاهده كرد؛ از سريلانكا و ويتنام گرفته تا انگلستان و آفريقاي جنوبي و حتي مهاجراني كه جايي به دنيا آمدند و بخشي از عمرشان را صرف ايجاد ارتباط با محل جديد كردند.

اين موفقيت آنقدر مشهود بود كه حتي شركتي تاسيس شد تا با حمايت از نويسندگان جوان كتاب‌هاي آنها را منتشر كند و كلي هم سر و صداي خبري و اينترنتي به پا كرد.

جونات دياز بدون شك يكي از مهم‌ترين چهره‌هاي ادبي امسال بود. اين جوان مهاجر اول از همه با گرفتن جايزه دوره‌اي منتقدان كتاب ملي آمريكا مطرح شد و هنوز يك ماهي نگذشته بود كه به عنوان برنده پوليتزر سال 2008 هم معرفي شد. او اين موفقيت را با كتاب «نگاهي اجمالي به زندگي شگفت‌انگيز اسكار وائو» كه اولين تجربه او در زمينه نوشتن هم بوده، به دست آورد. اين داستان تراژيك و در عين حال طنزآميز درباره آرزوها، سياست و خشونت در ميان دومينيكني‌ها در سرزمين خودشان و در آمريكاست. دياز 39 ساله گفت كه سال‌ها به پايان اين رمان فكر مي‌كرد و در شك و ترديد بوده است.

به ياد پي‌پي جوراب بلنده

يكي ديگر از موفق‌ترين چهره‌هاي امسال «سونيا هارت‌نت» نويسنده استراليايي بود. او توانست يكي از مهم‌ترين جوايز ادبيات كودك را به خود اختصاص دهد و به عنوان برنده جايزه معتبر «آستريد ليندگرين» سوئد معرفي شود. جالب است بدانيد هارت‌نت اولين كتابش را با نام «همه راه‌هاي پردردسر» در 15 سالگي منتشر كرد و از آن زمان تا حالا 18 رمان براي كودكان، نوجوانان و بزرگسالان نوشته است. جايزه آستريد ليندگرين براي يادبود نويسنده‌اي كه با نوشتن كتاب‌هاي «پي‌پي جوراب بلنده» در دنيا شناخته شده بنا نهاده شده و براي همين اهميت بسياري دارد. هيات داوران آثار هارت‌نت را «منبع قدرت» خواند. اين نويسنده در داستان‌هايش به خشم پنهان در زندگي مي‌پردازد و به جوان‌ها هشدار مي‌دهد تا از چهره تيره زندگي فاصله بگيرند.

به افتخار تاريخ كشورم

در ميان برندگان جوايز ادبي كشورهاي مشترك‌المنافع هم جايزه بهترين كتاب اول سال به «تاهميما آنام» متولد 1975 داكاي بنگلادش با كتاب «دوره طلايي» تعلق گرفت. هيات داوري، اين كتاب را كه درباره جنگ‌هاي استقلال كشور نويسنده، بنگلادش است به عنوان اثري تكان‌دهنده و احساس‌برانگيز ستود. جايزه ادبي كشورهاي مشترك‌المنافع از مهم‌ترين جوايز ادبي است كه با هدف تشويق ژانر داستان، به بهترين اثر داستاني در 5 منطقه دنيا اهدا مي‌شود. كتاب «تاهميميا آنام» درباره زندگي يك خانواده‌ در جريان جنگ سال 1971 استقلال بنگلادش است. آنام كه يك چك 5 هزار پوندي به عنوان جايزه دريافت كرد،گفت از اين كه به عنوان اولين نويسنده بنگلادشي اين جايزه را دريافت مي‌كند، مفتخر است.

گران‌ترين جايزه سال براي داستان كوتاه

«كلر ويگفال» 32 ساله هم توانست با نوشتن يك داستان ترسناك، گران‌ترين جايزه براي داستان كوتاه انگليس را به خود اختصاص دهد. «شماره‌ها» داستان كوتاه «كلر ويگفال» 32 ساله جايزه 15 هزار پوندي را براي بهترين داستان كوتاه از آن خود كرد. اين داستان درباره زندگي در جزيره‌اي دورافتاده از اسكاتلند است. «ويگفال» كه در لندن متولد شده، سال‌هاي اوليه زندگي‌اش را در كاليفرنيا گذرانده و بعد براي تحصيلات به انگلستان بازگشته است. با اين حال او هر جا كه قلم به دست گرفته، حس سفر را كه از كودكي در وجود او نشسته، ارائه كرده است. او اكنون در برلين آلمان زندگي مي‌كند. اين جايزه، بزرگ‌ترين جايزه‌اي است كه براي داستان كوتاه در جهان اهدا مي‌شود و او در فهرست نهايي با رقباي صاحب سبكي مبارزه كرد.

سوار بر امواج شهرت و محبوبيت

«استفاني مه‌ير» 34 ساله به عنوان خوش‌اقبال‌ترين نويسنده آمريكايي، يكي ديگر از پديده‌هاي سال 2008 بود. او امسال با انتشار جلد چهارم كتابش با عنوان «در هم شكستن» در هر جور فهرست پرفروشي كه بخواهيد جا داشت؛ از كتاب‌هاي پرفروش در آلمان گرفته تا مكزيك و آمريكا و حتي هندوستان. در 3 سال اخير، استفاني مه‌ير به پديده نشر در سراسر جهان تبديل شده است. اولين جلد از مجموعه او با عنوان «سپيده‌دمان» سال 2005 منتشر شد و به 37 كشور راه يافت. جلد دوم با عنوان «ماه جديد» كه در سپتامبر 2006 منتشر شد، بيش از 30 هفته در مقام اول فهرست پرفروش‌ترين كتاب‌هاي نيويورك‌تايمز قرار داشت. «خسوف( »جلد سوم اين رمان)‌ هم در 7 آگوست 2007 منتشر شد و با فروش 150 هزار جلدي در روز اول، هفته‌ها در فهرست پرفروش‌ترين‌ها بود.

نويسنده هندي با ببر سفيد آمد

فهرست نهايي نامزدهاي جايزه بوكر امسال در حالي منتشر شد كه دو نويسنده جوان در اين فهرست حضور داشتند. جوان‌ترين نامزد اين فهرست «استيو تولتس» 34 ساله بود كه سرانجام رقابت را به «آرويندا آديگا» 38 ساله از هند واگذار كرد. آرويندا آديگا با كتاب «ببر سفيد» توانست جايزه 50 هزار پوندي بوكر را كه از معتبرترين جوايز ادبي جهان است، به دست بياورد. رمان «ببر سفيد» آديگا كه اوايل امسال منتشر شد، بنا به گفته هيات داوران جايزه بوكر «چهره تاريك هند» را نمايان ساخته است. او در اين كتاب زندگي پسر بچه‌اي را دستمايه قرار داده كه براي رسيدن به ثروت دست به هر تقلبي مي‌زند. يكي ديگر از موفق‌ترين‌هاي امسال نويسنده 34 ساله هندي «چاتان بهاگات» است كه با رمان «سه اشتباه زندگي من» توانست 500 هزار جلد از كتابش را ظرف 50 روز به فروش برساند. او يكي از پديده‌هاي سال‌هاي اخير هند است و نه‌تنها در هند كه در كشورهاي ديگر هم موفقيت باور نكردني را تجربه مي‌كند. او در رمان‌هايش به مشكلات زندگي جوانان مي‌پردازد و در همان حال به عنوان كارمند يك بانك تجاري آلماني نيز كار مي‌كند. منتقدان مي‌گويند همه نبوغ او اين است: «كساني كتاب‌هاي او را مي‌خرند كه در تمام عمرشان لاي يك كتاب را هم باز نكرده‌اند.»

نتيجه يك تلاش 3 ساله

جايزه 50 هزار دلاري ادبي فوگل استراليا هم كه به نويسندگان زير 35 سال تعلق مي‌گيرد امسال به «اندرو كروم» براي نوشتن يك رمان تاريخي اهدا شد. اين نويسنده 28 ساله كه 3 سال براي نوشتن رمانش وقت صرف كرده، دانشجوي دوره دكترا در رشته نوشتن خلاق در ملبورن است. داستان اين رمان در سال 1951 اوج جنگ سرد در پايتخت استراليا مي‌گذرد و درباره فعاليت‌هاي دو مامور مخفي «كا.گ.ب» است.

در دفاع از استوني

«سوفي اوكسانن» با نوشتن رماني درباره تصرف استوني توسط شوروي، جايزه ادبي سال فنلاند را دريافت كرد. اين جايزه 30 هزار يورويي معتبرترين جايزه ادبي سال فنلاند در بخش داستان است كه به كتاب «پاكسازي» سوفي اوكسانن تعلق گرفت. اين نويسنده جوان، در اين كتاب تصرف استوني به وسيله قواي شوروي را به تصوير كشيده است. اهميت اين جايزه زماني بيشتر روشن مي‌شود كه بدانيم اوايل امسال از شعرخواني اين نويسنده 31 ساله در كنسولگري فنلاند در سن‌پترزبورگ جلوگيري شد و رسوايي بزرگي را به بار آورد. علت اين امر فشار دولت روسيه براي مخالفت با ديدگاه‌هاي سياسي اين نويسنده بود. «اوكسانن» از مادري استونيايي و پدري فنلاندي متولد شده است.

يك ويتنامي در تهران

و سرانجام «نام لي»، نويسنده ويتنامي، جايزه 60هزار يورويي «ديلن توماس 2008» را از آن خود كرد و به عنوان يكي از پديده‌هاي آسياي شرقي شناخته شد. او چك 60 هزار يورويي اين رقابت را براي اولين مجموعه داستان‌هاي كوتاهش با عنوان «قايق» دريافت كرد. سخنگوي هيات داوران گفت «نام» پيشينه و شرايط اطراف را به خوبي جذب و با چشماني شفاف، با تمركز بر هوش و استفاده شگفت‌انگيز از واژه‌ها، آنها را ارائه كرده است. وي افرود به عقيده هيات‌داوران، او پديده‌اي در استعداد ادبي است. «نام لي» كه در ويتنام زاده شده و در استراليا پرورش يافته است، با انتخاب مكان‌هاي متفاوت از خيابان‌هاي تهران گرفته تا دهكده كوچك ماهي‌گيري در استراليا، داستان‌هايي جهاني آفريده است. او از ميراث فرهنگي خود نيز استفاده كرده و برخي از اين داستان‌ها در ويتنام مي‌گذرند. آخرين داستان كوتاه اين مجموعه «قايق» نام دارد كه نام مجموعه از آن گرفته شده است.

برنده در كشاكش با مافيا

و در اين ميان يكي از چهره‌هاي موفق جوان در عرصه نويسندگي بي‌شك «روبرتو ساويانو» بود. اين جوان 28 ساله با نوشتن رمان «گومورا» بيش از يك ميليون نسخه از كتابش را تاكنون به فروش رسانده و نه‌تنها فيلمي موفق بر مبناي رمان او ساخته شده، بلكه يكي از مهم‌ترين چالش‌ها را در ايتاليا و جهان به وجود آورد. او كه براي نوشتن اين رمان كه درباره فعاليت‌هاي مافيا در ايتالياست، به صورت جدي تهديد به مرگ شد و 2 سال با محافظ و در اختفا زندگي مي‌كرد، امسال از مردم جهان خواست تا به او كمك كنند تا بتواند به صورت عادي زندگي كند و در نهايت 6 چهره برجسته برنده جايزه نوبل براي نجات جان نويسنده ايتاليايي از خطر مافيا دست به كار شدند و بيانيه صادر كردند. كتاب «ساويانو» در اين فاصله به 42 زبان دنيا ترجمه شده است.منبع:جام جم